Quản lý an toàn thực phẩm ở Lâm Đồng: Nhiều thách thức đặt ra yêu cầu đổi mới toàn diện

Hệ thống quản lý còn phân tán, thiếu đồng bộ

Hiện nay, công tác quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm trên địa bàn tỉnh được phân công cho ba ngành gồm y tế, công thương và nông nghiệp – môi trường; đồng thời phân cấp đến UBND cấp xã để triển khai thực hiện.

Theo ông Trịnh Văn Quyết, sau khi sáp nhập tỉnh, hoạt động quản lý an toàn thực phẩm vẫn được duy trì ổn định nhờ kế thừa các cơ chế và mô hình quản lý trước đó. Tuy nhiên, thực tế cho thấy công tác phối hợp liên ngành vẫn còn nhiều hạn chế, đặc biệt trong việc chia sẻ dữ liệu, cập nhật thông tin và triển khai kiểm tra đồng bộ giữa các cơ quan chức năng.

Một trong những bất cập lớn hiện nay là hệ thống văn bản quy phạm pháp luật chưa theo kịp thực tiễn phát triển của thị trường thực phẩm. Một số quy định còn chồng chéo giữa Luật An toàn thực phẩm và các luật liên quan, khiến việc triển khai, cấp phép và kiểm tra gặp nhiều khó khăn.

Thiếu nhân lực chuyên trách, áp lực lớn ở cấp cơ sở

Toàn tỉnh hiện có hơn 951 nhân sự tham gia công tác an toàn thực phẩm nhưng chỉ 54 người là công chức, viên chức chuyên trách; phần lớn còn lại là kiêm nhiệm. Trong khi đó, Lâm Đồng đang quản lý hơn 27.600 cơ sở thực phẩm, bao gồm cơ sở sản xuất, sơ chế, dịch vụ ăn uống, thức ăn đường phố và bếp ăn lưu động.

Khảo sát tại 124 xã, phường và đặc khu cho thấy trong số 248 cán bộ phụ trách lĩnh vực an toàn thực phẩm, chỉ có 19 người được đào tạo chuyên môn liên quan đến y tế. Điều này tạo áp lực rất lớn cho công tác kiểm tra, giám sát tại cơ sở.

Ngoài hạn chế về nhân lực, hệ thống tiêu chuẩn và quy chuẩn kiểm nghiệm hiện nay cũng còn thiếu đồng bộ. Nhiều loại thực phẩm mới chưa có đầy đủ chỉ tiêu kiểm tra, gây khó khăn cho cả cơ sở sản xuất lẫn cơ quan quản lý trong việc xác định chất lượng và mức độ an toàn của sản phẩm.

Thực phẩm không rõ nguồn gốc vẫn là nỗi lo thường trực

Theo ngành y tế địa phương, phần lớn cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm trên địa bàn vẫn hoạt động nhỏ lẻ, phân tán, điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu. Trong khi đó, thị trường thực phẩm ngày càng đa dạng, lưu thông từ nhiều địa phương và qua các nền tảng thương mại điện tử, khiến việc truy xuất nguồn gốc trở nên phức tạp hơn.

Bà Nguyễn Thu Thủy (phường Lang Biang - Đà Lạt) chia sẻ rằng nhiều gia đình hiện luôn trong tâm lý lo ngại về chất lượng thực phẩm, dù mua tại siêu thị, chợ truyền thống hay trên các sàn thương mại điện tử. Không chỉ lo nguy cơ ngộ độc cấp tính, người dân còn quan ngại về các bệnh lý tích tụ lâu dài như ung thư do thực phẩm không an toàn.

Đáng chú ý, tình trạng thực phẩm giả, thực phẩm kém chất lượng và hàng hóa không rõ nguồn gốc vẫn còn xuất hiện trên thị trường. Công tác kiểm tra, xử lý vi phạm tại một số địa phương chủ yếu dừng ở mức nhắc nhở, thiếu tính răn đe. Việc kiểm soát thực phẩm nhập khẩu qua đường tiểu ngạch hoặc từ các cơ sở sản xuất nhỏ lẻ chưa được kiểm định cũng đang là thách thức lớn đối với cơ quan chức năng.

Đẩy mạnh công nghệ và chuỗi cung ứng minh bạch

Trước thực trạng trên, nhiều ý kiến cho rằng tỉnh Lâm Đồng cần sớm xây dựng một chiến lược quản lý an toàn thực phẩm theo hướng đồng bộ, hiện đại và minh bạch hơn.

Trong đó, việc ứng dụng công nghệ vào sản xuất, kiểm soát chất lượng và truy xuất nguồn gốc cần được xem là giải pháp trọng tâm. Các mô hình nông nghiệp sạch, chuỗi liên kết sản xuất – tiêu thụ an toàn cần được mở rộng để tạo niềm tin cho người tiêu dùng và nâng cao giá trị nông sản địa phương.

Song song đó, hệ thống dữ liệu dùng chung về an toàn thực phẩm cần được kết nối liên thông giữa các ngành và các cấp quản lý nhằm hỗ trợ truy xuất nguồn gốc nhanh chóng, kiểm soát hiệu quả nguy cơ mất an toàn thực phẩm.

Bên cạnh việc hoàn thiện hành lang pháp lý, địa phương cũng cần tăng cường đào tạo nhân lực chuyên trách, nâng cao năng lực kiểm tra, giám sát ở cấp cơ sở và đẩy mạnh tuyên truyền để nâng cao nhận thức của người dân cũng như doanh nghiệp trong việc sản xuất, kinh doanh thực phẩm an toàn.

Việc xây dựng một hệ thống quản lý an toàn thực phẩm hiện đại, minh bạch và hiệu quả không chỉ góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng mà còn là nền tảng quan trọng để phát triển kinh tế nông nghiệp bền vững, nâng cao uy tín nông sản Lâm Đồng trên thị trường trong nước và quốc tế.

Hoàng Phương (t/h)