Từ tỉnh biên giới đến mắt xích giao thương xuyên Á: Bước chuyển của Tây Ninh

Không chỉ là một tỉnh biên giới phía Tây Nam, Tây Ninh đang chuyển mình mạnh mẽ để trở thành điểm trung chuyển hàng hóa và logistics quan trọng trong khu vực. Với vị trí kết nối trực tiếp TP Hồ Chí Minh, vùng Đông Nam Bộ, Đồng bằng sông Cửu Long và Campuchia, tỉnh được xác định là một mắt xích quan trọng trong hành lang kinh tế xuyên Á.

Những năm gần đây, Tây Ninh tập trung đầu tư đồng bộ hạ tầng giao thông, ưu tiên các tuyến kết nối cửa khẩu với nội địa. Hệ thống cao tốc, quốc lộ, đường tỉnh và các tuyến vành đai từng bước được hoàn thiện, trong đó có các dự án trọng điểm như Vành đai 3 và Vành đai 4 TP Hồ Chí Minh dự kiến triển khai trong năm 2026. Song song với đó, hệ thống kho bãi, logistics và bãi kiểm hóa cũng được đầu tư, góp phần rút ngắn thời gian thông quan và giảm chi phí cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu.

Vị thế chiến lược và nền tảng kinh tế đang mở rộng

Theo lãnh đạo tỉnh, Tây Ninh sở hữu vị trí thuận lợi để kết nối vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, đồng thời là cửa ngõ giao thương quan trọng sang Campuchia và các nước ASEAN. Với quỹ đất công nghiệp lớn cùng hạ tầng ngày càng hoàn thiện, tỉnh đã thu hút hơn 1.950 dự án đầu tư nước ngoài với tổng vốn trên 24,5 tỷ USD và hơn 3.110 dự án trong nước trị giá trên 714 nghìn tỷ đồng. Riêng năm 2025, kim ngạch xuất khẩu của địa phương ước đạt trên 16 tỷ USD, phản ánh rõ sức bật của nền kinh tế.

Tây Ninh có đường biên giới dài hơn 368 km, tiếp giáp ba tỉnh của Campuchia, với 21 cửa khẩu các loại, trong đó có bốn cửa khẩu quốc tế trọng điểm gồm Mộc Bài, Xa Mát, Tân Nam và Bình Hiệp. Mạng lưới này tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển thương mại biên giới, logistics và dịch vụ hỗ trợ xuất nhập khẩu.

Đến năm 2030, tỉnh đặt mục tiêu đưa thương mại biên giới trở thành động lực quan trọng cho phát triển kinh tế – xã hội, hướng tới vai trò trung chuyển hàng hóa từ vùng kinh tế trọng điểm phía Nam sang Campuchia, Lào, Thái Lan và khu vực ASEAN. Hiện nay, Quy hoạch chung Khu kinh tế cửa khẩu Mộc Bài đến năm 2045 với diện tích hơn 21.000 ha đã được phê duyệt; đồng thời, tỉnh đang trình thẩm định quy hoạch Khu kinh tế cửa khẩu Xa Mát quy mô gần 35.000 ha. Cùng với đó, khoảng 20 chợ biên giới đang hoạt động hiệu quả, phục vụ nhu cầu trao đổi hàng hóa của cư dân hai nước.

Hạ tầng logistics và định hướng phát triển mới

Thương mại biên giới Tây Ninh đang dần chuyển từ hình thức trao đổi nhỏ lẻ sang chính ngạch, gắn với chuỗi giá trị, hợp đồng dài hạn và tiêu chuẩn chất lượng. Các thỏa thuận và hiệp định thương mại song phương giữa Việt Nam và Campuchia được triển khai trong những năm gần đây đã tạo hành lang pháp lý thuận lợi, giúp rút ngắn thời gian thông quan và tăng cường kết nối chuỗi cung ứng.

Một dấu mốc quan trọng là việc Cảng cạn Tân Cảng – Mộc Bài chính thức đi vào vận hành từ giữa tháng 12/2025. Đây là địa điểm kiểm tra, giám sát hải quan tập trung đầu tiên của tỉnh, với tổng mức đầu tư hai giai đoạn trên 552 tỷ đồng, công suất thiết kế hơn 247.000 TEUs mỗi năm. Dự án được kỳ vọng sẽ giảm chi phí logistics, tăng tốc luân chuyển hàng hóa xuyên Á và nâng cao sức cạnh tranh cho hàng hóa Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Bên cạnh phát triển hạ tầng thương mại, Tây Ninh cũng được yêu cầu chuẩn bị các điều kiện để tạo bước đột phá mới về khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo. Theo kết luận của Thủ tướng Chính phủ tại buổi làm việc với Ban Thường vụ Tỉnh ủy, địa phương cần phấn đấu đạt tốc độ tăng trưởng GRDP từ 10 – 10,5% trong năm 2026, đồng thời chuẩn bị khởi công ít nhất một khu công nghệ cao và một trung tâm đổi mới sáng tạo ngay trong Quý I/2026.

Cùng với đó là nhiệm vụ điều chỉnh quy hoạch tỉnh giai đoạn 2021 – 2030, tầm nhìn đến năm 2050; phát triển chuỗi công nghiệp – đô thị Mộc Bài gắn với hành lang kinh tế xuyên Á; cải thiện môi trường đầu tư, đẩy mạnh hợp tác công – tư và lấy đầu tư công làm động lực dẫn dắt.

Việc phát triển mạnh thương mại – dịch vụ, đặc biệt là logistics, kinh tế cửa khẩu và thương mại biên mậu, được xác định là hướng đi trọng tâm. Đồng thời, tỉnh cũng chú trọng thúc đẩy chuyển đổi số, thương mại điện tử xuyên biên giới và các giải pháp thanh toán số, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp Việt Nam và Campuchia trong hoạt động xuất nhập khẩu.

Với những nền tảng và định hướng nêu trên, Tây Ninh đang từng bước khẳng định vai trò là trung tâm giao thương quan trọng trong hành lang kinh tế xuyên Á, không chỉ đóng góp cho tăng trưởng của địa phương mà còn cho sự kết nối kinh tế khu vực.

VT