Xuất khẩu nghêu Việt Nam tăng 17%, Mỹ trở thành điểm sáng

Xuất khẩu nghêu tăng tốc trở lại

Sau giai đoạn chững lại trong tháng 3-4, xuất khẩu nghêu của Việt Nam bắt đầu phục hồi từ tháng 5, giúp kim ngạch 7 tháng đầu năm 2026 đạt gần 83 triệu USD, tăng 17% so với cùng kỳ năm 2025.

Đà tăng cho thấy nhu cầu đối với nghêu và các sản phẩm nhuyễn thể của Việt Nam đang có dấu hiệu cải thiện tại nhiều thị trường chủ lực. Đáng chú ý, thị trường xuất khẩu cũng đang có sự dịch chuyển khi châu Âu tiếp tục giữ vai trò quan trọng, trong khi Mỹ tăng trưởng mạnh.

Tây Ban Nha tiếp tục dẫn đầu

Châu Âu hiện vẫn là khu vực đóng vai trò trụ cột đối với xuất khẩu nghêu Việt Nam.

Trong 7 tháng đầu năm, Tây Ban Nha đứng đầu với kim ngạch gần 21 triệu USD, tăng 47% so với cùng kỳ năm trước.

Italy đứng thứ hai với khoảng 19 triệu USD, tăng 19%, còn Bồ Đào Nha đạt khoảng 11 triệu USD, tăng 14%.

Riêng ba thị trường Nam Âu này đã chiếm hơn 60% tổng kim ngạch xuất khẩu nghêu của Việt Nam.

Sức tiêu thụ lớn đối với nhóm nhuyễn thể đang tạo dư địa đáng kể cho các doanh nghiệp Việt Nam. Theo USDA, Tây Ban Nha nhập khẩu gần 11 tỷ USD thủy sản trong năm 2025, thuộc nhóm các thị trường nhập khẩu thủy sản lớn trên thế giới.

Đáng chú ý, xu hướng tiêu dùng tại Tây Ban Nha đang chuyển dần sang các sản phẩm được đóng gói sẵn, khẩu phần nhỏ và thuận tiện chế biến. Đây là cơ hội cho nghêu Việt Nam dưới dạng hấp chín, đông lạnh hoặc tách vỏ, thay vì chỉ xuất khẩu sản phẩm sơ chế.

FAO cũng đánh giá nhu cầu đối với nhóm nhuyễn thể hai mảnh vỏ nhìn chung vẫn khá tốt, trong bối cảnh nguồn cung tại một số khu vực chịu tác động từ thời tiết, môi trường và biến động sản xuất.

Mỹ tăng 62%, Trung Quốc giảm mạnh

Nếu Tây Ban Nha tiếp tục giữ vị trí số một, Mỹ đang nổi lên như một điểm sáng mới của ngành nghêu Việt Nam.

Trong 7 tháng đầu năm, kim ngạch xuất khẩu nghêu sang Mỹ đạt gần 13 triệu USD, tăng tới 62% so với cùng kỳ. Kết quả này đưa Mỹ lên vị trí thị trường xuất khẩu nghêu lớn thứ ba của Việt Nam.

Ở chiều ngược lại, xuất khẩu nghêu sang Trung Quốc giảm 45%, xuống còn khoảng 8 triệu USD.

Sự trái chiều giữa các thị trường cho thấy cơ cấu xuất khẩu nghêu của Việt Nam đang có sự thay đổi. EU và Mỹ ngày càng đóng vai trò quan trọng hơn trong khi một số thị trường truyền thống có dấu hiệu thu hẹp.

Chứng nhận quốc tế mở cửa thị trường khó tính

Một trong những lợi thế đáng chú ý của nghêu Việt Nam là nguồn nguyên liệu tại nhiều vùng nuôi đã đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế về phát triển bền vững.

Tại Bến Tre, một số vùng nuôi nghêu đã được chứng nhận MSC. Trong khi đó, các vùng nuôi tại Tiền Giang, Trà Vinh, Nam Định và Ninh Bình có những khu vực đạt chứng nhận ASC.

Các chứng nhận về tính bền vững, môi trường và truy xuất nguồn gốc ngày càng trở thành điều kiện quan trọng để sản phẩm thủy sản tiếp cận các thị trường có yêu cầu cao như EU, Mỹ, Nhật Bản và Australia.

Đây cũng là cơ sở để doanh nghiệp Việt Nam nâng giá trị sản phẩm, thay vì cạnh tranh chủ yếu bằng giá và sản lượng.

Vùng nuôi ven biển còn nhiều dư địa

Việt Nam có lợi thế lớn để phát triển ngành nhuyễn thể nhờ đường bờ biển dài khoảng 3.260 km, cùng hệ thống cửa sông, đầm phá và vùng nước ven biển rộng.

Nghêu trắng và nghêu dầu là hai đối tượng được nuôi phổ biến tại nhiều tỉnh ven biển Bắc Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long. Trong những năm gần đây, nuôi, khai thác và chế biến nghêu trở thành sinh kế quan trọng của nhiều hộ dân ven biển.

Tại phía Nam, Đồng bằng sông Cửu Long được xem là một trong những vùng sản xuất nghêu lớn của cả nước. Trong khi đó, khu vực phía Bắc cũng còn nhiều tiềm năng để mở rộng vùng nuôi và xây dựng chuỗi chế biến.

Các địa phương như Quảng Ninh, Nam Định, Thái Bình, Ninh Bình, Thanh Hóa, Nghệ An và Hà Tĩnh có điều kiện phát triển vùng nguyên liệu, đồng thời nâng cao năng lực chế biến và xây dựng thương hiệu.

Tại Nam Định, diện tích nuôi nghêu hiện đạt hơn 2.000 ha, trong đó vùng Giao Thủy khoảng 1.665 ha và Nghĩa Hưng khoảng 500 ha. Sản lượng nghêu thương phẩm hằng năm đạt khoảng 35.000-40.000 tấn, cùng hàng chục tỷ con giống cung cấp cho thị trường.

Trong khi đó, khu vực Kim Sơn (Ninh Bình) có hơn 1.000 ha nuôi nghêu, sản lượng khoảng 17.000 tấn/năm. Địa phương cũng phát triển sản xuất giống nhuyễn thể với khoảng 300 cơ sở trên diện tích hơn 300 ha, sản lượng khoảng 42,5 tỷ con giống mỗi năm, trong đó nghêu chiếm khoảng 30 tỷ con.

Hướng tới sản phẩm giá trị gia tăng cao

Đà tăng trưởng xuất khẩu trong 7 tháng đầu năm đang mở thêm cơ hội để ngành nghêu Việt Nam mở rộng thị trường quốc tế. Tuy nhiên, dư địa tăng trưởng sẽ phụ thuộc đáng kể vào khả năng kiểm soát chất lượng, ổn định nguồn nguyên liệu và đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng cao của thị trường nhập khẩu.

Theo hướng này, việc tăng liên kết giữa vùng nuôi, hợp tác xã và doanh nghiệp chế biến được xem là yếu tố quan trọng. Các doanh nghiệp cũng cần giảm dần tỷ trọng sản phẩm thô, sơ chế, đồng thời phát triển nghêu đông lạnh, tách vỏ, hấp chín và các sản phẩm chế biến sâu.

Nếu tận dụng tốt lợi thế vùng nguyên liệu, chứng nhận quốc tế và nhu cầu đang phục hồi tại Mỹ, Tây Ban Nha cùng các thị trường châu Âu, nghêu Việt Nam có thể tiếp tục mở rộng thị phần và nâng giá trị xuất khẩu trong những tháng cuối năm 2026.

Phúc Hưng (t/h)