4 việc lớn để giữ hạng thị trường chứng khoán Việt Nam

Sửa Luật Chứng khoán, hoàn thiện thể chế

Tại họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 9 diễn ra ngày 3/10, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi cho biết việc thị trường chứng khoán Việt Nam được FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp trong tháng 9 là bước tiến quan trọng và đã được các tổ chức tài chính quốc tế ghi nhận.

Theo Bộ Tài chính, nâng hạng không phải là điểm kết thúc mà là bước khởi đầu cho một giai đoạn phát triển mới. Để duy trì thứ hạng hiện tại và hướng tới những nấc xếp hạng cao hơn, cơ quan quản lý xác định 4 nhóm nhiệm vụ trọng tâm. 

Trước hết là tiếp tục hoàn thiện thể chế. Bộ Tài chính dự kiến trình Quốc hội thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán ngay tại kỳ họp tháng 10/2026.

Việc sửa đổi được đặt trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam vừa chuyển sang nhóm thị trường mới nổi thứ cấp, đồng thời phải thích ứng với những thay đổi nhanh của khoa học công nghệ, trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi số.

Cơ quan quản lý cũng nghiên cứu đưa vào các quy định có kiểm soát nhằm tạo điều kiện để thị trường phát triển phù hợp với xu hướng chung của thế giới. Cùng với đó là tiếp tục cắt giảm điều kiện kinh doanh, đơn giản hóa thủ tục hành chính, tạo môi trường thuận lợi hơn cho doanh nghiệp, nhà đầu tư và các chủ thể tham gia thị trường.

Việc tiếp tục hoàn thiện pháp lý được xem là yêu cầu quan trọng trong giai đoạn sau nâng hạng, khi thị trường phải đáp ứng những tiêu chuẩn cao hơn về minh bạch, quản trị và khả năng tiếp cận của nhà đầu tư quốc tế.

Mở rộng nguồn cung vốn, đa dạng hàng hóa

Nhóm nhiệm vụ thứ hai tập trung vào phát triển nguồn cung vốn và đa dạng hóa hàng hóa trên thị trường.

Theo đó, Bộ Tài chính đã trình Chính phủ các quy định liên quan đến phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng gắn với niêm yết, qua đó tạo thuận lợi hơn cho doanh nghiệp huy động vốn và đưa cổ phiếu lên thị trường chứng khoán.

Cơ quan quản lý cũng triển khai các giải pháp khuyến khích những doanh nghiệp quy mô lớn, có chất lượng quản trị tốt, trong đó có doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, tham gia niêm yết.

Đây là hướng đi nhằm tăng cả quy mô lẫn chất lượng hàng hóa trên thị trường. Khi nguồn cung cổ phiếu có thêm những doanh nghiệp lớn, hoạt động hiệu quả và quản trị tốt, thị trường sẽ có thêm lựa chọn cho dòng vốn trong nước và quốc tế.

Bên cạnh đó, Bộ Tài chính đang trình Quốc hội sửa Luật Đầu tư, trong đó làm rõ và tạo thuận lợi hơn cho nhà đầu tư nước ngoài tham gia thị trường chứng khoán Việt Nam. Một nội dung được quan tâm là việc xác định tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài tại doanh nghiệp.

Ở thị trường trái phiếu, cơ quan quản lý cũng đang nghiên cứu các giải pháp liên quan đến phát hành trái phiếu doanh nghiệp, bao gồm phát hành ra công chúng và phát hành riêng lẻ. Định hướng là đa dạng hóa sản phẩm trái phiếu và chứng khoán phái sinh, trong đó trái phiếu xanh được ưu tiên khuyến khích phát hành.

Như vậy, sau nâng hạng, mục tiêu không chỉ là tăng số lượng doanh nghiệp niêm yết mà còn mở rộng các kênh huy động vốn, tăng sự đa dạng của sản phẩm và nâng khả năng hấp thụ dòng tiền trên thị trường.

Tăng nhà đầu tư tổ chức, hỗ trợ dòng vốn ngoại

Nhóm nhiệm vụ thứ ba là phát triển cầu đầu tư, đặc biệt chú trọng xây dựng cơ sở nhà đầu tư đủ lớn và bền vững.

Theo Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi, khi nguồn cung hàng hóa được mở rộng thì thị trường cũng cần một nền tảng nhà đầu tư tương xứng. Trong đó, phát triển hệ thống nhà đầu tư tổ chức và nâng tỷ trọng nhóm này được xác định là một nhiệm vụ quan trọng để thị trường phát triển bền vững.

Đối với nhà đầu tư nước ngoài, Bộ Tài chính đang phối hợp với Ngân hàng Nhà nước và các bộ, ngành liên quan rà soát, cắt giảm thủ tục hành chính, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc tiếp cận thị trường chứng khoán Việt Nam.

Việc cải thiện khả năng tiếp cận của nhà đầu tư quốc tế đặc biệt có ý nghĩa sau khi Việt Nam được FTSE Russell nâng hạng. Theo lộ trình, việc phân bổ cổ phiếu Việt Nam vào các rổ chỉ số FTSE được thực hiện theo 4 giai đoạn, bắt đầu từ ngày 21/9/2026 và dự kiến hoàn tất vào tháng 9/2027.

Đối với nhà đầu tư trong nước, Bộ Tài chính đang xây dựng một đề án riêng về phổ cập và đào tạo kiến thức đầu tư. Mục tiêu là nâng cao trình độ, kỹ năng và năng lực của nhà đầu tư cá nhân khi tham gia thị trường.

Việc mở rộng cơ sở nhà đầu tư được kỳ vọng giúp thị trường giảm sự phụ thuộc vào một nhóm nhà đầu tư, đồng thời tăng khả năng duy trì dòng vốn ổn định trong dài hạn.

Hiện đại hóa giám sát, xử lý nghiêm vi phạm

Nhóm nhiệm vụ thứ tư tập trung vào hiện đại hóa và nâng cao hiệu quả quản lý, giám sát thị trường chứng khoán.

Theo Bộ Tài chính, mục tiêu là bảo đảm thị trường vận hành minh bạch, các hành vi vi phạm được ngăn chặn, phát hiện kịp thời và xử lý nghiêm, qua đó bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ thể tham gia thị trường.

Đây cũng là yêu cầu ngày càng quan trọng khi thị trường Việt Nam bước vào nhóm thị trường mới nổi. Quy mô thị trường lớn hơn, dòng vốn quốc tế gia tăng và số lượng nhà đầu tư mở rộng đồng nghĩa với yêu cầu cao hơn về công nghệ giám sát, chất lượng công bố thông tin và khả năng phát hiện những hành vi gây ảnh hưởng đến tính minh bạch của thị trường.

Trước đó, Báo Điện tử Chính phủ dẫn thông tin từ cơ quan quản lý cho biết việc nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp mở ra cơ hội thu hút dòng vốn quốc tế, nhưng đồng thời đặt ra yêu cầu nâng chất lượng hàng hóa, hạ tầng, quản trị và năng lực vận hành thị trường.

Với 4 nhóm nhiệm vụ trên, Bộ Tài chính tiếp tục thực hiện các mục tiêu trong Chiến lược phát triển thị trường chứng khoán đến năm 2030 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.

Mục tiêu dài hạn là phát triển thị trường chứng khoán Việt Nam trở thành kênh huy động vốn trung và dài hạn quan trọng của nền kinh tế, đồng thời nâng cao khả năng kết nối với dòng vốn quốc tế.

Việc FTSE Russell nâng hạng Việt Nam lên thị trường mới nổi thứ cấp vì vậy được xem là điểm khởi đầu cho một giai đoạn mới. Thách thức tiếp theo không chỉ là duy trì thứ hạng mà còn phải tiếp tục nâng chất lượng thị trường, mở rộng hàng hóa, phát triển nhà đầu tư tổ chức, cải thiện khả năng tiếp cận của dòng vốn quốc tế và tăng hiệu quả quản lý, giám sát.

Phúc Hưng (t/h)