Alibaba tung miễn phí AI 27 tỷ tham số, thách thức các mô hình hàng đầu

Ngày 14/8/2026, đội ngũ Qwen của Alibaba chính thức phát hành Qwen3.8-27B, một mô hình trí tuệ nhân tạo mở trọng số với khoảng 27,8 tỷ tham số. Mô hình được cung cấp theo giấy phép Apache 2.0, một giấy phép phần mềm có tính cho phép cao, qua đó mở rộng khả năng tải về, nghiên cứu, tùy chỉnh và triển khai thương mại cho cộng đồng phát triển.

Mô hình đã được đưa lên Hugging Face và ModelScope, mở ra khả năng triển khai trực tiếp trên hạ tầng của doanh nghiệp thay vì phải phụ thuộc hoàn toàn vào dịch vụ điện toán đám mây của nhà cung cấp.

Động thái của Alibaba đáng chú ý trong bối cảnh cuộc cạnh tranh giữa các mô hình AI đóng và mở đang ngày càng quyết liệt. Thay vì chỉ cung cấp khả năng truy cập thông qua giao diện hoặc dịch vụ điện toán đám mây, Alibaba đưa trọng số của một mô hình có năng lực tương đối cao tới cộng đồng phát triển.

Mô hình 27 tỷ tham số nhưng tham vọng lớn

Theo các thông tin do Qwen công bố, Qwen3.8-27B thuộc nhóm mô hình tương đối nhỏ nếu đặt cạnh những hệ thống AI hàng đầu hiện nay. Tuy nhiên, điểm đáng chú ý nằm ở khả năng xử lý các tác vụ thực tế thay vì chỉ trả lời câu hỏi thông thường.

Qwen cho biết Qwen3.8-27B vượt Muse Glimmer-30B trong toàn bộ 8 bài kiểm tra so sánh trực tiếp được công bố. Với Claude Opus 4.6, mô hình được cho là vượt qua đối thủ ở 15 trong tổng số 19 bài kiểm tra chung.

Những kết quả này cần được hiểu là số liệu do chính Qwen công bố và chưa thể xem như kết luận độc lập về việc Qwen3.8-27B vượt trội toàn diện so với các mô hình nói trên. Trên các bảng kiểm thử được cộng đồng tổng hợp từ thẻ mô hình, Qwen3.8-27B cũng cho thấy kết quả đáng chú ý ở một số bài kiểm tra lập trình, trong đó đạt 61,7 điểm ở SWE-bench Pro.

Điểm đáng chú ý hơn là Alibaba không định vị Qwen3.8-27B đơn thuần như một chatbot hỏi đáp. Mô hình được thiết kế theo hướng tác nhân, có thể thực hiện chuỗi nhiệm vụ nhiều bước, hỗ trợ lập trình, sử dụng công cụ, thao tác trên máy tính và xử lý các quy trình công việc có mức độ tự động hóa cao.

Qwen cũng nhấn mạnh khả năng đa phương thức của mô hình, trong đó hệ thống có thể xử lý không chỉ văn bản mà còn các loại dữ liệu trực quan và tác vụ thực tế. Mô hình có cửa sổ ngữ cảnh gốc 262.144 token và có thể mở rộng lên khoảng 1 triệu token bằng kỹ thuật YaRN, phù hợp với những công việc cần xử lý lượng lớn mã nguồn, tài liệu hoặc dữ liệu trong một lần.

Đặc biệt, năng lực lập trình được xem là bước tiến đáng kể của thế hệ mới. Theo số liệu Qwen đưa ra, điểm của Qwen3.8-27B trên bài kiểm tra DeepSWE tăng từ 13,3 điểm ở thế hệ trước lên 42,2 điểm. Đây là mức cải thiện hơn ba lần, nếu so sánh theo cùng cách đánh giá được Qwen sử dụng.

Vì sao Alibaba chọn cách mở trọng số?

Việc Alibaba đưa một mô hình có năng lực cao ra cộng đồng miễn phí đặt ra câu hỏi về chiến lược kinh doanh phía sau.

Một trong những lợi ích rõ nhất của mô hình mở trọng số là khả năng triển khai tại chỗ. Với ngân hàng, doanh nghiệp sản xuất, tổ chức nghiên cứu hoặc cơ quan có yêu cầu cao về bảo mật, việc đưa dữ liệu nhạy cảm lên dịch vụ AI bên ngoài có thể tạo ra những rào cản về an toàn thông tin, quản trị dữ liệu và tuân thủ quy định.

Trong trường hợp này, một mô hình có thể tải về và triển khai trên hạ tầng riêng giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong việc kiểm soát dữ liệu, tinh chỉnh hệ thống và xây dựng các ứng dụng AI chuyên biệt.

Đây cũng là hướng đi mà Alibaba đang đẩy mạnh. Trong các công bố gần đây, tập đoàn cho biết Qwen đã trở thành một trong những nền tảng trọng tâm của chiến lược AI, trong khi doanh thu điện toán đám mây bên ngoài của Alibaba Cloud tăng mạnh nhờ nhu cầu liên quan đến AI. Alibaba cũng cho biết hệ sinh thái Qwen đã vượt 1 tỷ lượt tải trên Hugging Face tính đến tháng 1/2026.

Việc phát hành Qwen3.8-27B vì vậy không nhất thiết chỉ nhằm bán một sản phẩm AI. Khi càng nhiều nhà phát triển sử dụng, tinh chỉnh và xây dựng ứng dụng dựa trên Qwen, hệ sinh thái công nghệ xung quanh Alibaba cũng có cơ hội mở rộng.

Ở góc độ chiến lược, động thái này còn diễn ra trong bối cảnh chuỗi cung ứng AI toàn cầu ngày càng chịu tác động bởi cạnh tranh công nghệ Mỹ - Trung.

Tháng 7/2026, Alibaba được cho là đã yêu cầu nhân viên ngừng sử dụng các sản phẩm AI của Anthropic, trong đó có Claude và Claude Code, và chuyển sang các công cụ nội bộ của tập đoàn. Reuters cho biết động thái này diễn ra trong bối cảnh căng thẳng giữa Alibaba và Anthropic gia tăng.

Do đó, việc phát triển một hệ sinh thái AI có thể triển khai độc lập có thể giúp các doanh nghiệp Trung Quốc giảm sự phụ thuộc vào những nền tảng AI nước ngoài. Tuy nhiên, việc xem Qwen3.8-27B như một “bước phòng thủ địa chính trị” vẫn nên được coi là một góc nhìn chiến lược, thay vì một mục tiêu chính thức được Alibaba công bố.

Cuộc đua AI mở ngày càng nóng

Alibaba đưa Qwen3.8-27B ra thị trường trong thời điểm các mô hình AI mở của Trung Quốc liên tục tạo sức ép lên các đối thủ quốc tế.

Trước đó, Kimi K3 của Moonshot AI đã gây chú ý khi lượng người dùng tăng mạnh đến mức doanh nghiệp phải tạm dừng tiếp nhận đăng ký mới do hạ tầng tính toán gần chạm giới hạn. Reuters cho biết Moonshot phải ưu tiên năng lực phục vụ khách hàng hiện hữu và mở rộng công suất trước khi tiếp tục nhận người dùng mới.

Diễn biến này cho thấy một nghịch lý mới của thị trường AI: mô hình càng mạnh và càng được mở rộng khả năng tiếp cận, nhu cầu sử dụng càng có thể tăng nhanh, kéo theo áp lực rất lớn về chip, bộ nhớ và hạ tầng tính toán.

Qwen3.8-27B lại đi theo hướng khác. Với quy mô khoảng 27 tỷ tham số, mô hình được thiết kế để có thể triển khai trên hệ thống phần cứng nhỏ hơn nhiều so với các mô hình hàng trăm tỷ hoặc hàng nghìn tỷ tham số.

Theo các thử nghiệm triển khai ban đầu của cộng đồng, các phiên bản lượng tử hóa của Qwen3.8-27B có thể hoạt động trên một số cấu hình GPU phổ biến dành cho người dùng cá nhân. Tuy nhiên, yêu cầu phần cứng thực tế còn phụ thuộc vào mức lượng tử hóa, độ dài ngữ cảnh, tốc độ xử lý và khối lượng tác vụ. Vì vậy, không nên hiểu rằng mọi người dùng phổ thông đều có thể tải mô hình về và chạy ngay trên máy tính cá nhân.

Đối tượng hưởng lợi rõ nhất là lập trình viên, doanh nghiệp công nghệ, nhóm phát triển sản phẩm AI và những tổ chức muốn xây dựng trợ lý riêng trên hạ tầng nội bộ.

Với doanh nghiệp, việc sở hữu một mô hình mở trọng số có thể giúp giảm sự phụ thuộc vào một nhà cung cấp duy nhất, đồng thời tạo điều kiện để tùy chỉnh mô hình theo dữ liệu và quy trình riêng. Đây cũng là một trong những lý do khiến các mô hình AI mở ngày càng được quan tâm trong thị trường doanh nghiệp.

Qwen3.8-27B vì thế không chỉ là một phiên bản mới trong dòng sản phẩm Qwen. Động thái này cho thấy Alibaba đang đặt cược mạnh hơn vào chiến lược mở rộng hệ sinh thái, trong đó mô hình AI miễn phí có thể trở thành nền tảng để kéo theo nhu cầu về phần cứng, điện toán đám mây, công cụ phát triển và các dịch vụ AI khác.

Nếu các tuyên bố về hiệu năng được kiểm chứng độc lập trong thực tế, việc một mô hình khoảng 27 tỷ tham số có thể cạnh tranh ở nhiều bài kiểm tra với những hệ thống lớn hơn sẽ tiếp tục gây sức ép lên quan niệm rằng muốn đạt năng lực AI hàng đầu thì nhất thiết phải sở hữu những mô hình khổng lồ.

Với thị trường, đây có thể là tín hiệu cho thấy cuộc cạnh tranh AI đang chuyển dần từ cuộc đua “ai có mô hình lớn nhất” sang cuộc đua “ai tạo được hệ sinh thái sử dụng rộng nhất, chi phí thấp nhất và dễ triển khai nhất”.

Thảo Phương