Chanh leo, thanh long Việt Nam có nguy cơ bị EU siết kiểm soát

Một số mặt hàng rau quả xuất khẩu của Việt Nam, đặc biệt là chanh leo và thanh long, đang đứng trước nguy cơ bị Liên minh châu Âu (EU) siết chặt kiểm soát do vi phạm quy định về dư lượng thuốc bảo vệ thực vật.

Theo báo cáo kết quả giám sát và kiểm soát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật do Tổng cục Thực phẩm Pháp (DGAL) công bố tháng 2/2026, dựa trên dữ liệu kiểm tra năm 2024, các lô hàng nhập khẩu từ Việt Nam đã bộc lộ những rủi ro đáng kể liên quan đến an toàn thực phẩm. Đây là báo cáo nằm trong chương trình kiểm soát phối hợp của EU và được sử dụng làm căn cứ để Ủy ban châu Âu đánh giá mức độ rủi ro cũng như xem xét áp dụng các biện pháp kiểm soát phù hợp.

Đáng chú ý, chanh leo là mặt hàng có tỷ lệ vi phạm cao. Trong tổng số 47 mẫu được kiểm tra, có tới 15 mẫu vượt ngưỡng dư lượng tối đa (MRL), tương đương tỷ lệ không đạt chuẩn 32%. Đây là mức vi phạm cao theo tiêu chuẩn của EU. Ngoài ra, cơ quan chức năng còn phát hiện hoạt chất omethoate trong một số mẫu, đây là chất có nguy cơ gây hại cho sức khỏe người tiêu dùng.

Đối với thanh long, tỷ lệ vi phạm được ghi nhận là 11%, với 1 trên 9 mẫu không đạt yêu cầu. Hiện mặt hàng này đã nằm trong Phụ lục I của Quy định (EU) 2019/1793 và đang chịu tần suất kiểm tra tại cửa khẩu lên tới 50%. Việc tiếp tục phát sinh vi phạm có thể khiến thanh long khó được xem xét giảm mức kiểm soát trong thời gian tới.

Theo quy định hiện hành, Ủy ban châu Âu tiến hành rà soát danh mục hàng hóa có nguy cơ cao định kỳ tối đa 6 tháng một lần. Với tỷ lệ vi phạm ở mức 32%, chanh leo Việt Nam có nguy cơ bị đưa vào danh sách kiểm soát tăng cường hoặc áp dụng các điều kiện nhập khẩu nghiêm ngặt hơn.

Trong trường hợp bị đưa vào Phụ lục I, tần suất kiểm tra tại cửa khẩu EU sẽ gia tăng, kéo theo thời gian thông quan dài hơn. Nếu bị xếp vào Phụ lục II, các lô hàng sẽ phải kèm theo kết quả kiểm nghiệm và chứng thư an toàn thực phẩm trước khi xuất khẩu.

Thực tế cho thấy, khi các biện pháp kiểm soát này được áp dụng, chi phí logistics, kiểm nghiệm và lưu kho sẽ tăng đáng kể. Đồng thời, nguy cơ chậm giao hàng cũng gia tăng, ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín và khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp.

Đây là rào cản kỹ thuật áp dụng ở cấp độ toàn EU, không chỉ riêng một quốc gia thành viên. Trong bối cảnh đó, để duy trì thị trường xuất khẩu, các doanh nghiệp, hợp tác xã và người sản xuất cần khẩn trương rà soát toàn bộ quy trình từ sản xuất, thu hoạch đến sơ chế và đóng gói. Việc kiểm soát chặt chẽ sử dụng thuốc bảo vệ thực vật và tuân thủ nghiêm ngặt quy định về dư lượng tối đa là yêu cầu bắt buộc.

Bên cạnh đó, các cơ quan quản lý và hiệp hội ngành hàng cần tăng cường công tác giám sát, cảnh báo sớm và hỗ trợ kỹ thuật cho doanh nghiệp nhằm hạn chế rủi ro. Điều này đặc biệt cần thiết trong bối cảnh EU dự kiến tiếp tục các đợt rà soát trong nửa cuối năm 2026.

PV