Miền Bắc sắp đón không khí lạnh đầu mùa, trời chuyển mát

Không khí lạnh thường xuất hiện từ thời điểm nào?

Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, từ nay đến ngày 7/9, thời tiết Bắc Bộ phổ biến có mưa rào và dông vài nơi. Riêng khu vực Tây Bắc có khả năng xuất hiện mưa rào rải rác, có nơi có dông vào chiều tối.

Từ đêm 7/9 đến ngày 15/9, Bắc Bộ tiếp tục duy trì hình thái mưa rào và dông vài nơi. Đáng chú ý, khoảng ngày 9-10/9, khu vực này có khả năng xuất hiện mưa rào và dông rải rác do tác động của một đợt không khí lạnh đầu mùa.

Theo các thông tin dự báo mới nhất, đây là đợt không khí lạnh yếu, không gây rét diện rộng mà chủ yếu làm nền nhiệt miền Bắc giảm nhẹ, thời tiết chuyển mát. Tại Hà Nội, nhiệt độ những ngày 7-8/9 vẫn có thể ở mức cao, sau đó giảm khi không khí lạnh tác động từ khoảng ngày 9/9.

Theo cơ quan khí tượng, không khí lạnh ở nước ta thường hoạt động từ khoảng trung tuần tháng 9 năm trước đến trung tuần tháng 6 năm sau, mạnh nhất vào các tháng chính đông. Khu vực chịu ảnh hưởng trực tiếp chủ yếu là miền Bắc, từ đèo Ngang trở ra.

Đợt không khí lạnh đầu mùa trong tháng 9 thường có cường độ chưa mạnh. Vì vậy, tác động đáng chú ý trước hết là làm gia tăng mưa rào, dông và khiến nhiệt độ giảm so với những ngày trước đó, thay vì gây rét sâu.

Dự báo trong những tháng cuối năm 2026, diễn biến thời tiết còn chịu tác động đáng kể của El Niño. Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia nhận định El Niño tiếp tục duy trì và có xu hướng mạnh lên; giai đoạn cuối năm, hiện tượng này có khả năng đạt cường độ mạnh đến rất mạnh.

Trong tháng 9/2026, nhiệt độ trung bình trên cả nước được dự báo cao hơn trung bình nhiều năm khoảng 0,5-1,5 độ C. Sang tháng 10-11, nền nhiệt nhiều khu vực tiếp tục cao hơn trung bình nhiều năm.

Trong bối cảnh đó, hoạt động của không khí lạnh từ nay đến đầu năm 2027 được dự báo có xu hướng yếu hơn trung bình nhiều năm. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa miền Bắc sẽ không xuất hiện các đợt rét mạnh.

Cuối năm vẫn có khả năng xuất hiện rét đậm, rét hại

Trong giai đoạn tháng 12/2026-1/2027, các đợt rét đậm, rét hại được dự báo có khả năng xuất hiện muộn hơn quy luật khí hậu và số ngày rét đậm, rét hại có thể thấp hơn trung bình nhiều năm.

Dù vậy, tại các khu vực vùng núi phía Bắc, người dân vẫn cần đề phòng những đợt không khí lạnh mạnh. Khi nhiệt độ giảm sâu, các hiện tượng như băng giá, sương muối, thậm chí mưa tuyết có thể xuất hiện ở vùng núi cao.

Cơ quan khí tượng cũng lưu ý, trong những thời kỳ giao mùa, dông, lốc, sét, mưa đá và mưa lớn cục bộ vẫn có khả năng xảy ra. Người dân cần theo dõi thường xuyên các bản tin dự báo, cảnh báo để chủ động ứng phó.

Không khí lạnh là gì?

Không khí lạnh là hiện tượng xảy ra khi khối không khí lạnh từ lục địa châu Á di chuyển xuống nước ta, thay thế khối không khí ấm, tạo ra gió Đông Bắc và làm thời tiết chuyển lạnh hoặc rét.

Do thường tràn xuống theo hướng Đông Bắc vào mùa đông, hiện tượng này còn được gọi là gió mùa Đông Bắc.

Khi các đợt không khí lạnh mạnh tràn về, ngoài khơi vịnh Bắc Bộ có thể xuất hiện gió mạnh, sóng lớn, ảnh hưởng đến hoạt động tàu thuyền. Trên đất liền, gió mạnh cũng có thể gây ảnh hưởng đến cây cối, nhà cửa và các công trình đang thi công.

Trong những đợt mạnh, không khí lạnh còn có thể kết hợp với các hình thế thời tiết khác gây mưa lớn, dông, tố lốc, thậm chí mưa đá, đặc biệt trong các tháng chuyển tiếp.

Thế nào là rét đậm, rét hại?

Theo cách phân loại của cơ quan khí tượng, rét đậm được xác định khi nhiệt độ trung bình ngày phổ biến từ 13-15 độ C, còn rét hại là khi nhiệt độ trung bình ngày xuống dưới 13 độ C.

Các khái niệm này chủ yếu được sử dụng đối với khu vực đồng bằng, trung du Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ, nơi hoạt động sản xuất nông nghiệp chịu ảnh hưởng rõ rệt của nhiệt độ.

Đáng chú ý, việc xác định rét đậm, rét hại không chỉ căn cứ vào nhiệt độ thấp nhất trong ngày mà còn phải xét đến trạng thái thời tiết. Nếu ban đêm trời quang khiến nhiệt độ xuống thấp nhưng ban ngày có nắng, nhiệt độ tăng cao thì chưa nhất thiết được xác định là rét đậm, rét hại.

Với cây trồng, đặc biệt là lúa, nhiệt độ trung bình ngày xuống thấp trong nhiều ngày liên tiếp có thể ảnh hưởng đến khả năng quang hợp và sinh trưởng. Vì vậy, các đợt rét kéo dài luôn là yếu tố được ngành nông nghiệp đặc biệt quan tâm.

Phúc Hưng (t/h)