Hàng nhập khẩu qua sàn Shopee, Lazada, Tiki, TikTok... làm sao thu thuế giá trị gia tăng?

Nhiều mặt hàng không còn hưởng thuế 0%

Chiều 17/6, tiếp tục Kỳ họp thứ 7, Quốc hội nghe Chính phủ và cơ quan thẩm tra báo cáo về Dự án Luật Thuế giá trị gia tăng (sửa đổi). Bộ trưởng Bộ Tài chính Hồ Đức Phớc thừa ủy quyền của Thủ tướng đã trình bày trước Quốc hội về dự án Luật Thuế giá trị gia tăng sửa đổi. Trong đó, nêu rõ các lý do và định hướng sửa đổi Luật Thuế giá trị gia tăng.

Bộ trưởng Hồ Đức Phớc cho hay có năm lý do dẫn đến sự cần thiết phải ban hành Luật thuế giá trị gia tăng (sửa đổi). Trong đó đáng chú ý là thuế giá trị gia tăng hiện đang được áp dụng chưa đúng, chưa đủ các nhóm hàng hóa.

Doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ không chịu thuế giá trị gia tăng có mức từ 100 triệu đồng trở xuống/năm cần phải nghiên cứu điều chỉnh cho phù hợp mức biến động của giá và một số yếu tố khác cho phù hợp bối cảnh kinh tế - xã hội.

“Quy định về giá tính thuế giá trị gia tăng đối với hoạt động kinh doanh bất động sản còn có cách hiểu khác nhau giữa người nộp thuế và cơ quan thuế. Đồng thời, quy định về khấu trừ thuế giá trị gia tăng đầu vào cần phải chặt chẽ hơn nữa để góp phần ngăn chặn gian lận trong khấu trừ, hoàn thuế GTGT, chống thất thu ngân sách” - Bộ trưởng Hồ Đức Phớc trình bàyBộ trưởng Bộ Tài chính Hồ Đức Phớc.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Hồ Đức Phớc

Đặc biệt, theo tờ trình của Chính phủ, cần phải nghiên cứu bổ sung quy định hoàn thuế GTGT đối với doanh nghiệp sản xuất cung ứng hàng hóa, dịch vụ chịu thuế GTGT 5% mà đầu vào chủ yếu áp dụng thuế suất 10%; nghiên cứu sửa đổi quy định về hoàn thuế đối với dự án đầu tư để xử lý bất cập phát sinh trong thực tế và tạo điều kiện cho doanh nghiệp đầu tư, đổi mới công nghệ thông qua đó tăng năng suất lao động, tăng khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp.

Trong các nội dung sửa đổi, đáng chú ý là đối tượng không chịu thuế GTGT được thu gọn lại ở nhiều lĩnh vực, ngành hàng.

Chẳng hạn với lĩnh vực nông nghiệp, thì ngoài chuyện sửa đổi thuật ngữ cho phù hợp với pháp luật chuyên ngành, thì các mặt hàng phải chịu thuế GTGT cũng được tính đến. Cụ thể, Chính phủ trình sửa đổi quy định mặt hàng phân bón, tàu khai thác thủy sản tại vùng khơi, vùng biển và một số loại máy móc, thiết bị chuyên dùng phục vụ cho sản xuất nông nghiệp... từ không chịu thuế GTGT thành đối tượng chịu thuế GTGT với thuế suất 5%.

Lý giải của Chính phủ là việc sửa đổi này nhằm khắc phục vướng mắc trong việc xác định mục đích sử dụng của các máy móc thiết bị chuyên dùng sử dụng cho đa mục đích, trong đó có cả mục đích phục vụ sản xuất nông nghiệp.

Ở chiều ngược lại, kinh doanh chứng khoán được Chính phủ dự kiến mở rộng diện không phải nộp thuế VAT, gồm các hoạt động như môi giới chứng khoán; tự doanh chứng khoán; bảo lãnh phát hành chứng khoán; tư vấn đầu tư chứng khoán; quản lý quỹ đầu tư chứng khoán; quản lý danh mục đầu tư chứng khoán theo quy định của pháp luật về chứng khoán”.

Tuy vậy, những hoạt động cung cấp dịch vụ về chứng khoán thì sẽ thuộc đối tượng chịu thuế. Lý giải của Chính phủ là vì các dịch vụ này có phạm vi rất rộng và không có tiêu chí rõ ràng làm cơ sở xác định có đúng là dịch vụ kinh doanh chứng khoán theo pháp luật về chứng khoán hay không để áp dụng đúng quy định của Luật thuế GTGT.

Đặc biệt, với lĩnh vực báo chí, Chính phủ trình Quốc hội sửa cụm từ “bản tin chuyên ngành” thành “bản tin, đặc san” thuộc đối tượng không chịu thuế GTGT để đồng bộ với quy định của Luật Báo chí.

Cùng với đó, nhiều nhóm hàng cũng được xếp vào diện không chịu thuế GTGT cho đúng tình hình thực tiễn cũng như các luật chuyên ngành khácQuốc hội nghe Chính phủ và cơ quan thẩm tra báo cáo về dự án Luật Thuế giá trị gia tăng (sửa đổi).

Quốc hội nghe Chính phủ và cơ quan thẩm tra báo cáo về dự án Luật Thuế giá trị gia tăng (sửa đổi).

Chính phủ cũng trình Quốc hội sửa đổi “vàng nhập khẩu dạng thỏi, miếng chưa được chế tác thành sản phẩm mỹ nghệ, đồ trang sức hay sản phẩm khác” thành “vàng dạng thỏi, miếng chưa được chế tác thành sản phẩm mỹ nghệ, đồ trang sức hay sản phẩm khác ở khâu nhập khẩu” thuộc đối tượng không chịu thuế GTGT.

Theo tờ trình, việc sửa đổi này nhằm tránh cách hiểu khác là vàng nhập khẩu trong nước bán ra cũng thuộc đối tượng không chịu thuế GTGT.

Chính phủ đề nghị bổ sung quy định cụ thể ba nhóm hàng hóa không được áp dụng thuế suất 0% để luật hóa các quy định đang thực hiện ổn định tại các văn bản dưới Luật. Cụ thể, thuốc lá, rượu, bia nhập khẩu sau đó xuất khẩu; xăng, dầu mua tại nội địa bán cho cơ sở kinh doanh trong khu phi thuế quan; xe ô tô bán cho tổ chức, cá nhân trong khu phi thuế quan; hàng hóa cung cấp cho cá nhân không đăng ký kinh doanh trong khu phi thuế quan.

Đề nghị thu thuế với hàng hóa giá trị nhỏ giao dịch qua Shopee, Lazada, Tiki, TikTok

Báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính, Ngân sách của Quốc hội Lê Quang Mạnh cho biết, Ủy ban Tài chính - Ngân sách nhất trí về sự cần thiết sửa đổi Luật để giải quyết các bất cập trong thực tiễn cũng như hoàn thiện chính sách thu, phù hợp với mục tiêu đề ra trong Chiến lược cải cách hệ thống thuế đến năm 2030 và Kế hoạch số 81 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính, Ngân sách của Quốc hội Lê Quang Mạnh.

Liên quan bổ sung quy định không thu thuế GTGT đối với một số loại hàng hóa nhập khẩu, dự thảo Luật bổ sung quy định quà biếu, quà tặng, tài sản di chuyển, hàng biên mậu trong định mức miễn thuế nhập khẩu theo pháp luật về thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu thuộc đối tượng không chịu thuế GTGT. Mặc dù không được quy định trong Luật, song, trên thực tế, việc miễn thuế GTGT gắn với miễn thuế nhập khẩu hiện cũng được thực hiện đối với hàng hóa nhập khẩu có giá trị nhỏ dưới 1 triệu đồng gửi qua chuyển phát nhanh (theo Quyết định số 78/2010/QĐ-TTg).

Đối với sự bùng nổ của thương mại điện tử xuyên biên giới, lượng giao dịch hàng hóa có giá trị nhỏ xuyên biên giới đã tăng gấp nhiều lần trong thời gian qua. Tại Việt Nam, hàng ngày có trung bình 4-5 triệu đơn hàng giá trị nhỏ được vận chuyển từ Trung Quốc về Việt Nam qua các sàn Shopee, Lazada, Tiki, TikTok… Nhiều nước đã bỏ quy định miễn thuế GTGT đối với hàng hóa nhập khẩu có giá trị nhỏ để bảo vệ nguồn thu, tạo môi trường kinh doanh bình đẳng giữa hàng sản xuất trong nước và nhập khẩu.

Từ đó, Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính, Ngân sách đề nghị Chính phủ có chính sách phù hợp để mở rộng và bao quát các nguồn thu trong bối cảnh hạn chế về ngân sách hiện nay.

Liên quan sản phẩm cung cấp trên các nền tảng số, dự thảo Luật quy định "sản phẩm cung cấp trên nền tảng số theo quy định của Chính phủ" không thuộc đối tượng áp dụng thuế suất 0%. Tuy nhiên, với xu thế toàn cầu hóa hiện nay, lượng hàng hóa được các doanh nghiệp Việt Nam xuất khẩu ra nước ngoài trên cơ sở nền tảng số sẽ tăng trưởng theo thời gian, trở thành xu hướng bán hàng phổ biến, cần được khuyến khích và áp dụng thuế suất 0%. Ủy ban Tài chính, Ngân sách đề nghị Chính phủ nghiên cứu, điều chỉnh quy định về điều kiện khấu trừ thuế đầu vào đối với các trường hợp này một cách phù hợp. 

Về định hướng tăng mức thuế suất phổ thông 10%: mức thuế suất phổ thông 10% tại Việt Nam hiện nay thấp hơn so với các nước trong khu vực và trên thế giới, cho thấy Việt Nam có dư địa để tăng thuế suất thuế GTGT, đặc biệt trong bối cảnh cần mở rộng cơ sở thu. Hiện một số nước trong khu vực ASEAN đã và đang tăng thuế suất GTGT như một giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thu ngân sách từ sau đại dịch. Chiến lược cải cách hệ thống thuế đến năm 2030 cũng đã xác định định hướng “nghiên cứu tăng thuế suất thuế GTGT theo lộ trình”. Ủy ban Tài chính, Ngân sách đề nghị Chính phủ đánh giá tác động đối với một số phương án tăng thuế suất theo lộ trình để cân nhắc khả năng quy định lộ trình tăng thuế suất trong dự án Luật một cách phù hợp, sau khi nền kinh tế đã được phục hồi, có thể vào cuối giai đoạn 5 năm 2026-2030. 

Về phương pháp tính thuế, dự thảo Luật quy định đối tượng áp dụng phương pháp tính trực tiếp bao gồm “tổ chức nước ngoài không có cơ sở thường trú tại Việt Nam, cá nhân ở nước ngoài là đối tượng không cư trú tại Việt Nam có doanh thu phát sinh tại Việt Nam chưa thực hiện đầy đủ chế độ kế toán, hoá đơn, chứng từ”. Ủy ban Tài chính, Ngân sách đề nghị Chính phủ làm rõ định hướng về chính sách thu (bao gồm cả thuế GTGT, thuế TNDN) và chính sách quản lý thu đối với các nhà cung cấp nước ngoài vì nội dung dự thảo Luật là không phù hợp nếu được áp dụng cho các nhà cung cấp nước ngoài bán hàng hoá, dịch vụ cho người tiêu dùng Việt Nam qua các sàn thương mại điện tử và nền tảng số. 

Quy định theo hướng này tạo ra sự bất bình đẳng cho các nhà cung cấp trong nước, làm mất nguồn thu ngân sách, chưa phù hợp với thông lệ quốc tế về thuế GTGT đối với các giao dịch số và là phương pháp tính thuế không thích hợp để áp dụng đối với các trường hợp không phát sinh thuế GTGT đầu vào tại Việt Nam.

Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính, Ngân sách Lê Quang Mạnh cho biết, Ủy ban đề nghị Chính phủ cân nhắc kinh nghiệm các nước để áp dụng mức thuế suất GTGT thông thường (10%) theo đúng nguyên tắc của Luật Thuế GTGT, không áp dụng phương pháp tính trực tiếp để bảo vệ nguồn thu và tránh việc đối xử bất lợi cho các nhà cung cấp trong nước. 

Hồng Quang