Hộ kinh doanh không nộp phạt, cơ quan chức năng có thể truy đến tài sản của người liên quan

Từ ngày 1/1/2026, việc thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với hộ kinh doanh sẽ được thực hiện theo hướng chặt chẽ hơn. Trường hợp tài sản chung của hộ kinh doanh không đủ để nộp tiền phạt, cơ quan chức năng có quyền truy đến tài sản riêng của chủ hộ và các thành viên có tên trong đăng ký kinh doanh để bảo đảm thi hành quyết định xử phạt.

Quy định này được nêu tại Nghị định 159/2025/NĐ-CP vừa được Chính phủ ban hành, quy định chi tiết về cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính.

Hộ kinh doanh chịu trách nhiệm vô hạn

Theo quy định, cá nhân, tổ chức bị xử phạt vi phạm hành chính nhưng không tự nguyện chấp hành sẽ bị áp dụng các biện pháp cưỡng chế theo trình tự luật định. Đối với hộ kinh doanh, do hoạt động theo nguyên tắc trách nhiệm vô hạn, nghĩa vụ nộp phạt không chỉ giới hạn trong phạm vi tài sản dùng chung cho hoạt động kinh doanh.

Khác với mô hình doanh nghiệp trách nhiệm hữu hạn, hộ kinh doanh không có sự tách bạch rõ ràng giữa tài sản phục vụ kinh doanh và tài sản riêng của chủ hộ hoặc các thành viên cùng tham gia. Vì vậy, khi phát sinh vi phạm mà không đủ khả năng tài chính để nộp phạt, trách nhiệm có thể được mở rộng sang tài sản cá nhân của những người liên quan.

Trình tự cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt

Theo nghị định, việc cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt đối với hộ kinh doanh được thực hiện theo trình tự cụ thể.

Trước hết, cơ quan có thẩm quyền sẽ tiến hành khấu trừ tiền từ tài khoản ngân hàng dùng cho hoạt động kinh doanh của hộ. Trường hợp số tiền trong tài khoản này không đủ để nộp phạt, việc khấu trừ sẽ được thực hiện đối với tài khoản cá nhân của chủ hộ kinh doanh và các thành viên tham gia kinh doanh có tên trong giấy đăng ký hộ.

Nếu các tài khoản vẫn không đủ, cơ quan chức năng có thể trừ vào tiền lương, tiền công hoặc các khoản thu nhập hợp pháp khác của chủ hộ và các thành viên liên quan để bảo đảm thi hành quyết định xử phạt.

Có thể kê biên tài sản riêng để nộp phạt

Trong trường hợp các biện pháp trên không mang lại hiệu quả, cơ quan có thẩm quyền sẽ áp dụng biện pháp cưỡng chế mạnh hơn là kê biên tài sản. Tài sản bị kê biên có thể bao gồm nhà ở, quyền sử dụng đất, phương tiện đi lại hoặc các tài sản có giá trị khác thuộc sở hữu riêng của chủ hộ và các thành viên có liên quan, sau đó bán đấu giá để thu tiền nộp phạt theo quy định.

Không áp dụng với người không đứng tên đăng ký kinh doanh

Nghị định cũng nêu rõ, không phải toàn bộ người thân trong gia đình của chủ hộ kinh doanh đều bị ảnh hưởng. Chỉ những cá nhân có tên trong giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh, bao gồm chủ hộ và các thành viên cùng tham gia kinh doanh, mới thuộc diện bị cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt.

Những người không đứng tên trong đăng ký kinh doanh sẽ không bị truy trách nhiệm đối với tài sản riêng trong quá trình cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính.

Từ quy định này, các chuyên gia pháp lý khuyến nghị hộ kinh doanh cần rà soát kỹ danh sách cá nhân đứng tên trong đăng ký kinh doanh, đồng thời tuân thủ nghiêm các quy định pháp luật trong quá trình hoạt động. Việc minh bạch tài chính và nhận thức đầy đủ về trách nhiệm pháp lý sẽ giúp hạn chế rủi ro khi xảy ra vi phạm có mức xử phạt lớn.

Phương Di