Ngoại giao - cầu nối phát triển khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo

Đồng thời kết nối Việt Nam với các trung tâm khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo hàng đầu thế giới, góp phần tạo động lực mới cho tăng trưởng nhanh, bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Nhiều tập đoàn công nghệ mở rộng hoạt động R&D tại Việt Nam

Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho biết, thực tiễn thời gian qua cho thấy ngoại giao cấp cao đã mang lại nhiều kết quả tích cực cho phát triển khoa học và công nghệ.

Việt Nam tiếp tục duy trì vị trí thứ 44/139 trên bảng xếp hạng Chỉ số đổi mới sáng tạo toàn cầu (GII). Kim ngạch xuất khẩu công nghiệp công nghệ thông tin và truyền thông hướng tới mốc 150 tỷ USD mỗi năm.

Nhiều tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới như Qualcomm, Samsung, Marvell và Synopsys tiếp tục mở rộng các trung tâm nghiên cứu và phát triển (R&D) tại Việt Nam.

Cùng với đó, Bộ Khoa học và Công nghệ đẩy mạnh hoạt động ngoại giao khoa học và công nghệ thông qua các diễn đàn đa phương, các cuộc làm việc với đối tác quốc tế và doanh nghiệp công nghệ lớn. Các hoạt động này nhằm thúc đẩy hợp tác về trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số, công nghệ cao, đồng thời tìm kiếm cơ hội đầu tư vào Việt Nam.

Năm nhiệm vụ trọng tâm để làm chủ công nghệ chiến lược

Để từng bước làm chủ các công nghệ chiến lược, Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho rằng Việt Nam cần chuyển từ tư duy tiếp cận sang chủ động kiến tạo.

Bộ trưởng đề xuất tăng cường phối hợp giữa Bộ Khoa học và Công nghệ với Bộ Ngoại giao, đặc biệt là mạng lưới các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài, tập trung vào 5 nhiệm vụ trọng tâm.

Trước hết, cần chủ động nghiên cứu, tham mưu và tiếp thu kinh nghiệm quốc tế trong xây dựng chính sách về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Việc tham khảo kinh nghiệm của các quốc gia phát triển đã giúp Việt Nam từng bước đổi mới cơ chế quản lý khoa học theo hướng lấy kết quả đầu ra làm thước đo, đồng thời xây dựng chính sách đủ sức cạnh tranh để thu hút đội ngũ nhà khoa học chất lượng cao.

Thứ hai là đẩy mạnh tìm kiếm và kết nối chuyển giao công nghệ. Theo Bộ trưởng, Việt Nam không thể làm chủ ngay các công nghệ chiến lược nếu thiếu hợp tác quốc tế. Vì vậy, cần chủ động tìm kiếm cơ hội hợp tác nghiên cứu, phát triển và chuyển giao công nghệ với các đối tác nước ngoài, từng bước nâng cao năng lực làm chủ công nghệ.

Thứ ba, Việt Nam cũng cần tích cực xúc tiến, thu hút các đối tác và tập đoàn công nghệ chiến lược đầu tư. Bên cạnh nguồn nhân lực chất lượng, môi trường chính trị ổn định và khát vọng phát triển của quốc gia là những yếu tố quan trọng để thu hút doanh nghiệp công nghệ toàn cầu mở rộng đầu tư, hợp tác lâu dài tại Việt Nam.

Thứ tư là khơi thông nguồn vốn và các quỹ đầu tư quốc tế cho khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Bộ trưởng cho rằng cần đẩy mạnh thu hút các quỹ đầu tư công nghệ đến hoạt động tại Việt Nam, tạo nguồn lực cho hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, đặc biệt trong những lĩnh vực công nghệ cao như công nghệ sinh học, vật liệu mới và công nghệ lượng tử.

Cuối cùng là ưu tiên thu hút nhân tài khoa học và công nghệ trên phạm vi toàn cầu. Bộ trưởng đề xuất đổi mới mạnh mẽ cơ chế thu hút chuyên gia, nhà khoa học theo hướng Nhà nước đóng vai trò kiến tạo thể chế, trao quyền chủ động cho các viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp.

Đồng thời, cần xóa bỏ tư duy cục bộ trong sử dụng nguồn nhân lực chất lượng cao, tạo môi trường thuận lợi để thu hút chuyên gia quốc tế và đội ngũ trí thức người Việt Nam ở nước ngoài tham gia phát triển đất nước.

PV