Từ chính sách thuế xăng dầu đến tư duy quản trị mới
Vừa qua, việc Quốc hội thông qua chủ trương giảm, miễn một số loại thuế liên quan đến xăng dầu và đặc biệt là ủy quyền cho Chính phủ chủ động điều hành trong quá trình thực hiện, là một quyết định có ý nghĩa vượt ra ngoài phạm vi của một chính sách tài khóa thông thường.
Trong bối cảnh giá năng lượng thế giới biến động nhanh và khó dự báo, nếu chỉ áp dụng một mức thuế cố định trong một khoảng thời gian dài, chính sách khó có thể theo kịp diễn biến của thị trường. Việc trao quyền linh hoạt cho Chính phủ - cho phép điều chỉnh thời điểm, mức độ và thời hạn áp dụng- đã tạo ra một cơ chế vận hành phù hợp hơn với thực tiễn.
Nhìn ở góc độ đó, đây không chỉ là một giải pháp nhằm ổn định giá xăng dầu hay hỗ trợ nền kinh tế, mà còn là một bước chuyển quan trọng trong tư duy hoạch định chính sách: từ chính sách cố định sang chính sách thích ứng.
Một quyết sách - một thông điệp lớn về cách làm chính sách
Điều đáng chú ý trong quyết định này không nằm ở việc giảm thuế- vốn đã từng được áp dụng trong những giai đoạn khó khăn trước đây- mà ở cách thức thiết kế chính sách.
Lần này, Quốc hội không "đóng khung" chính sách bằng các quy định chi tiết, mà lựa chọn cách tiếp cận khác: xác lập nguyên tắc và trao quyền điều hành linh hoạt cho Chính phủ. Sự phân vai này phản ánh một nhận thức ngày càng rõ hơn về đặc trưng của môi trường phát triển hiện nay: phải linh hoạt, phản ứng kịp thời với biến động nhanh, phức tạp và khó dự báo.
Trong một thế giới như vậy, chính sách không thể được thiết kế như một cấu trúc cố định, bởi ngay khi được ban hành, những giả định ban đầu có thể đã thay đổi. Do đó, điều rất quan trọng là cách thức chính sách được vận hành.
Ở đây, việc ủy quyền không đơn thuần là phân cấp, mà là trao cho cơ quan điều hành khả năng phản ứng theo thời gian thực. Điều đó giúp rút ngắn độ trễ giữa biến động của thị trường và điều chỉnh của chính sách- một yếu tố ngày càng có ý nghĩa quyết định.
Vấn đề không nằm ở xăng dầu, mà ở cách chính sách theo kịp thực tiễn
Nếu nhìn rộng hơn, xăng dầu chỉ là một ví dụ. Thách thức mà chính sách xăng dầu đang đối diện cũng chính là thách thức chung của nhiều lĩnh vực khác.
Trong nền kinh tế số, các mô hình kinh doanh mới xuất hiện nhanh hơn khả năng hoàn thiện khung pháp lý. Trong lĩnh vực công nghệ, trí tuệ nhân tạo đang phát triển với tốc độ vượt xa chu kỳ xây dựng chính sách truyền thống. Trong thương mại và logistics, những biến động của thị trường quốc tế có thể thay đổi trong thời gian rất ngắn.
Điểm chung của những lĩnh vực này là thực tiễn đang đi nhanh hơn chính sách.
Trong khi đó, quy trình xây dựng và điều chỉnh chính sách thường đòi hỏi thời gian dài; chính sách được thiết kế theo hướng "đóng", khó thay đổi; và trong nhiều trường hợp, khoảng cách giữa hoạch định và thực thi vẫn còn khá lớn. Điều này dẫn đến một nghịch lý là chính sách được xây dựng để dẫn dắt thực tiễn, nhưng trong không ít trường hợp lại phải chạy theo thực tiễn.
Và khi khoảng cách đó kéo dài, chi phí không chỉ là hiệu quả chính sách bị suy giảm, mà còn là cơ hội phát triển bị bỏ lỡ.
Từ chính sách thích ứng đến Chính phủ thích ứng
Những thách thức nêu trên cho thấy, vấn đề không còn là hoàn thiện thêm một vài công cụ, mà là cần một cách tiếp cận mới đối với hoạch định chính sách.
Cốt lõi của cách tiếp cận này là chuyển từ tư duy "chính sách tĩnh" sang tư duy "chính sách động", và xa hơn, là xây dựng một Chính phủ có khả năng thích ứng cao. Như phát biểu nhậm chức của Thủ tướng Lê Minh Hưng: Điều hành bằng tư duy quản trị hiện đại, chủ động, linh hoạt trong mọi tình huống.
Trước hết, chính sách cần được thiết kế theo hướng mở và linh hoạt. Thay vì cố gắng hoàn thiện mọi chi tiết ngay từ đầu, chính sách nên xác lập các nguyên tắc, mục tiêu và giới hạn, đồng thời tạo dư địa để điều chỉnh trong quá trình thực hiện. Những cơ chế như quy định khung, ủy quyền có kiểm soát, hay điều khoản áp dụng trong tình huống đặc biệt cần được sử dụng nhiều hơn.
Thứ hai, cần thiết lập cơ chế phản hồi chính sách theo thời gian thực. Trong môi trường biến động nhanh, chính sách không thể chỉ dựa vào các báo cáo định kỳ, mà phải liên tục cập nhật thông tin từ thị trường, từ doanh nghiệp và người dân. Khi thông tin được thu thập và xử lý kịp thời, việc điều chỉnh chính sách sẽ trở nên nhanh hơn và chính xác hơn.
Thứ ba, cần thể chế hóa cơ chế thử nghiệm chính sách trong những lĩnh vực mới. Thay vì chờ đợi một khuôn khổ pháp lý hoàn chỉnh, việc cho phép thử nghiệm trong phạm vi kiểm soát sẽ giúp vừa giảm rủi ro, vừa thúc đẩy đổi mới sáng tạo. Đây là cách nhiều quốc gia đã áp dụng thành công trong các lĩnh vực như công nghệ tài chính hay năng lượng.
Thứ tư, phải đẩy mạnh xây dựng Nhà nước dữ liệu. Khi dữ liệu được kết nối, chia sẻ và phân tích theo thời gian thực, Chính phủ có thể nhận diện sớm các vấn đề, dự báo xu hướng và điều chỉnh chính sách kịp thời. Chuyển đổi số, vì vậy, không chỉ là câu chuyện công nghệ, mà là nền tảng của năng lực hoạch định chính sách hiện đại.
Thứ năm, cần đặt chuỗi thực thi vào vị trí trung tâm. Chính sách chỉ thực sự có giá trị khi được triển khai hiệu quả. Do đó, việc làm rõ trách nhiệm, tăng cường phân cấp gắn với kiểm soát quyền lực, và áp dụng các công cụ đo lường kết quả là những yếu tố then chốt.
Những định hướng này không chỉ phù hợp với yêu cầu thực tiễn, mà còn thống nhất với tinh thần chỉ đạo của Đảng và Chính phủ về nâng cao năng lực tổ chức thực thi, xây dựng bộ máy hiệu lực, hiệu quả, phục vụ người dân và doanh nghiệp tốt hơn.
Một yêu cầu mới đối với năng lực điều hành
Trong bối cảnh mới, năng lực điều hành không còn được đo bằng số lượng chính sách được ban hành, mà bằng khả năng làm cho chính sách phát huy hiệu quả trong thực tiễn.
Yêu cầu "nhanh, kịp thời nhưng kỹ lưỡng, hiệu quả" mà Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đã nhấn mạnh không chỉ áp dụng cho từng quyết định cụ thể, mà cần được nâng lên thành một nguyên tắc vận hành của toàn bộ hệ thống.
Điều đó đòi hỏi Chính phủ không chỉ "đúng về chủ trương", mà còn phải nhanh trong phản ứng, linh hoạt trong điều chỉnh và quyết liệt trong thực thi.
Từ một quyết sách đến một triết lý quản trị
Quyết định về chính sách thuế xăng dầu cho thấy một hướng đi đáng chú ý: thay vì cố gắng kiểm soát mọi biến động bằng những quy định cứng, hệ thống chính sách đang từng bước được thiết kế để thích ứng với biến động. Đây không chỉ là một giải pháp tình thế, mà có thể trở thành một nguyên tắc quan trọng trong quản trị quốc gia hiện đại.
Trong một thế giới không thể dự báo đầy đủ, lợi thế thuộc về những quốc gia có khả năng làm cho chính sách thích ứng nhanh hơn với thực tiễn. Và trong nghĩa đó, đổi mới hoạch định chính sách không chỉ là một yêu cầu kỹ thuật, mà là một bước chuyển trong tư duy quản trị- một yếu tố có thể tạo nên lợi thế cạnh tranh chiến lược của quốc gia trong kỷ nguyên mới. Nhưng mọi chính sách đều phải hướng đến mục tiêu phục vụ người dân và doanh nghiệp tốt hơn.
Theo Chinhphu.vn
- Cùng chuyên mục
Phát triển ít nhất 5.000 doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo đến năm 2030
UBND TPHCM vừa ban hành Kế hoạch số 636/KH-UBND về triển khai Chiến lược quốc gia về khởi nghiệp sáng tạo, phát triển hệ thống đổi mới sáng tạo và hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo trên địa bàn Thành phố giai đoạn 2026-2030.
Kinh tế - 16:35 18/11/2026
Công bố công cụ đánh giá chuyển đổi kép, hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh
Công cụ đánh giá mức độ trưởng thành chuyển đổi số gắn với chuyển đổi xanh (TMA) giúp doanh nghiệp nhận diện năng lực hiện tại, xác định những điểm cần cải thiện và xây dựng lộ trình chuyển đổi phù hợp. Đồng thời, dữ liệu thu thập từ công cụ cung cấp thêm cơ sở thực tiễn để cơ quan quản lý xây dựng chính sách hỗ trợ sát hơn với nhu cầu của doanh nghiệp.
Kinh tế - 16:47 17/11/2026
Phát triển thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh gắn với hội nhập quốc tế
Ngày 16/11, tại TPHCM, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) phối hợp với Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TPHCM (VIFC-HCMC) tổ chức Hội nghị tuyên truyền, phổ biến Nghị định số 302/2026/NĐ-CP ngày 1/8/2026 của Chính phủ và Thông tư số 47/2026/TT-BCT ngày 3/9/2026 của Bộ trưởng Bộ Công Thương.
Kinh tế - 21:44 16/11/2026
Thủy sản Việt Nam tại Singapore: Tăng thị phần, hướng tới nâng giá trị xuất khẩu
Thủy sản Việt Nam đang củng cố vị thế trong nhóm nhà cung cấp lớn nhất tại Singapore, với lợi thế về sản lượng và giá cạnh tranh. Tuy nhiên, để duy trì đà tăng trưởng, doanh nghiệp cần chuyển từ mở rộng nguồn cung sang nâng giá trị sản phẩm, đặc biệt ở những mặt hàng đã có thị phần cao.
Kinh tế - 06:32 16/11/2026
Hà Nội chọn lọc dự án FDI theo chất lượng và khả năng lan tỏa
Hà Nội chuyển trọng tâm thu hút FDI sang công nghệ, nghiên cứu và phát triển, chuyển giao tri thức và liên kết doanh nghiệp. Chất lượng dòng vốn được đặt trong yêu cầu nâng cao nội lực, sử dụng hiệu quả nguồn lực và tạo động lực tăng trưởng mới.
Kinh tế - 21:56 14/11/2026
Tăng trưởng 10% năm 2027: Bài toán lớn về vốn và ổn định vĩ mô
Để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế 10% trong năm 2027, Việt Nam cần huy động khoảng 6-6,4 triệu tỷ đồng vốn đầu tư toàn xã hội. Quy mô nguồn lực rất lớn đặt ra yêu cầu vừa mở rộng các kênh huy động vốn, vừa sử dụng hiệu quả từng đồng vốn và duy trì kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô.
Kinh tế - 06:36 13/11/2026
VEFTA mở rộng cơ hội xuất khẩu, doanh nghiệp Việt cần chuẩn bị gì?
Hơn 90% dòng thuế được các nước EFTA xóa bỏ ngay khi Hiệp định VEFTA có hiệu lực, mở thêm cơ hội xuất khẩu cho hàng Việt. Tuy nhiên, để biến ưu đãi thuế quan thành lợi thế cạnh tranh, doanh nghiệp phải đáp ứng quy tắc xuất xứ và những tiêu chuẩn khắt khe.
Kinh tế - 15:31 12/11/2026
Dư nợ vay tăng 75%, chiến lược kinh doanh bất động sản có gì thay đổi?
Trước áp lực dư nợ vay tăng mạnh, KDH đang điều chỉnh chiến lược kinh doanh theo hướng đẩy nhanh tiến độ bán hàng, thay đổi cơ cấu sản phẩm và hướng tới giảm đòn bẩy tài chính. Theo kế hoạch, doanh nghiệp dự kiến thu về 15.132 tỷ đồng trong năm 2027 từ hoạt động kinh doanh và hợp tác liên doanh, liên kết.
Kinh tế - 16:30 10/11/2026
Kinh tế Việt Nam cuối năm 2026: Đầu tư dẫn dắt tăng trưởng, áp lực lạm phát còn lớn
GDP 9 tháng năm 2026 tăng 9,01% so với cùng kỳ, với hoạt động đầu tư tiếp tục đóng vai trò động lực quan trọng. Tuy nhiên, CPI tháng 10 tăng 5,09%, cùng áp lực thanh khoản trong hệ thống ngân hàng, cho thấy bài toán duy trì tăng trưởng cao đi đôi với ổn định kinh tế vĩ mô vẫn còn nhiều thách thức.
Kinh tế - 08:09 09/11/2026
Bảo đảm thẩm quyền đặc thù của Hà Nội trong phát triển kinh tế đêm
Thảo luận về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù phát triển du lịch Việt Nam, các đại biểu Quốc hội Đoàn Hà Nội đề nghị bảo đảm thẩm quyền tự quyết định thí điểm phát triển kinh tế đêm theo Luật Thủ đô năm 2026, đồng thời hoàn thiện cơ chế quản lý, tạo điều kiện khai thác hiệu quả tiềm năng du lịch và thúc đẩy phát triển kinh tế Thủ đô.
Kinh tế - 21:44 08/11/2026
- Tin mới
-
Quy chế tổ chức và hoạt động của Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo quốc gia chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả
-
Quản trị tốt, tín nhiệm cao: Chìa khóa nào giúp doanh nghiệp gia tăng giá trị?
-
Phát triển ít nhất 5.000 doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo đến năm 2030
-
Khởi tố vụ án sản xuất, buôn bán rượu giả tại đặc khu Vân Đồn
-
FLC rà soát 11 dự án tại Quảng Trị, tổng vốn đầu tư hơn 23.400 tỷ đồng
-
Honda SH 150i HRC giá 220 triệu đồng, đắt gấp đôi SH 160i
- Đọc nhiều
-
1
Quản trị tốt, tín nhiệm cao: Chìa khóa nào giúp doanh nghiệp gia tăng giá trị?
-
2
Phát triển ít nhất 5.000 doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo đến năm 2030
-
3
Honda SH 150i HRC giá 220 triệu đồng, đắt gấp đôi SH 160i
-
4
Hà Nội mở rộng kênh phân phối, tăng cường kiểm soát thị trường dịp cuối năm
-
5
Nhà ở xã hội sau 5 năm: Đề xuất không khống chế giá bán lại
-
6
Chứng khoán thế giới đồng loạt giảm, KOSPI mất hơn 2,5%








