Vì sao Trung Quốc đang thương mại hóa token AI?

Token – đơn vị vận hành nhỏ nhất của trí tuệ nhân tạo – đang được nhìn nhận như một yếu tố trung tâm trong làn sóng phát triển AI toàn cầu.

Đằng sau mỗi truy vấn chatbot, bản tóm tắt văn bản, yêu cầu sinh ảnh hay tác vụ tự động đều là quá trình mô hình xử lý một lượng lớn token. Đây là các đơn vị dữ liệu cơ bản giúp AI đọc, phân tích và tạo đầu ra.

Khái niệm này ngày càng vượt ra khỏi phạm vi kỹ thuật. Nếu điện được tính bằng kilowatt-giờ và dịch vụ viễn thông được tính bằng gigabyte, nhiều nền tảng AI hiện đã bắt đầu định giá dịch vụ theo lượng token tiêu thụ.

Trong thực tế, token không chỉ là từ ngữ mà còn bao gồm ký tự, dấu câu, khoảng trắng, con số hoặc biểu tượng mà hệ thống cần xử lý. Số lượng token ảnh hưởng trực tiếp đến tốc độ phản hồi, lượng dữ liệu đầu vào, độ dài kết quả và tài nguyên tính toán.

Khi AI được đưa vào vận hành ở quy mô doanh nghiệp, sự khác biệt về lượng token cho mỗi truy vấn có thể tạo ra chênh lệch đáng kể về chi phí.

Hiệu quả sử dụng token cũng không đồng đều giữa các ngôn ngữ. Tùy vào dữ liệu huấn luyện và cách thiết kế bộ mã hóa của từng mô hình, cùng một nội dung có thể được chia thành số lượng token khác nhau, từ đó ảnh hưởng đến hiệu suất và chi phí xử lý. Tuy nhiên, lượng token thấp hơn không đồng nghĩa với khả năng suy luận tốt hơn hoặc hiệu quả kinh doanh cao hơn do còn phụ thuộc quy mô mô hình, kiến trúc suy luận, khả năng lưu đệm và độ phức tạp của tác vụ.

Trong bối cảnh đó, Trung Quốc đang nổi lên như một trong những quốc gia thúc đẩy mạnh việc thương mại hóa token AI.

Theo số liệu công bố cuối năm 2025, hơn 600 triệu người tại Trung Quốc đã sử dụng các công cụ AI tạo sinh, trong đó phần lớn thuộc nhóm người dùng trẻ và có trình độ học vấn cao. Khi AI ngày càng được tích hợp vào các hoạt động thường nhật như mua sắm, gọi xe, du lịch hay làm việc, lượng token tiêu thụ cũng tăng nhanh.

Dữ liệu của cơ quan quản lý dữ liệu quốc gia Trung Quốc cho thấy lượng token sử dụng mỗi ngày đã vượt 140 nghìn tỷ token vào tháng 3/2026, tăng hơn 40% so với cuối năm trước.

Bắc Kinh hiện không chỉ coi token là chỉ số kỹ thuật mà đang từng bước xem đây như một đơn vị giá trị của nền kinh tế số. Tháng 3 vừa qua, Trung Quốc chính thức đưa ra thuật ngữ riêng để gọi token AI, thể hiện định hướng xây dựng token như một thành phần kinh tế trong hệ sinh thái AI.

Song song với đó, nước này tiếp tục thúc đẩy xây dựng mạng lưới điện toán quốc gia nhằm đưa năng lực tính toán AI trở thành dạng hạ tầng công cộng tương tự điện, nước và viễn thông.

Xu hướng này cũng đang được thương mại hóa. Một số doanh nghiệp viễn thông tại Trung Quốc đã bắt đầu cung cấp các gói dịch vụ AI tính phí theo token cho cả người dùng cá nhân và doanh nghiệp, phục vụ từ nhu cầu tìm kiếm, trò chuyện với AI đến trợ lý lập trình và AI Agent.

Tuy nhiên, cùng với sự mở rộng của nền kinh tế token là các thách thức ngày càng rõ nét.

Cơ quan chức năng Trung Quốc đã cảnh báo về các hình thức lừa đảo mới liên quan đến token AI, bao gồm đánh cắp token, làm giả dữ liệu xác thực hoặc lợi dụng các gói token giá rẻ để trục lợi.

Các chuyên gia cũng lưu ý rằng khi AI được kết nối ngày càng sâu với email, cơ sở dữ liệu, hệ thống khách hàng, tài chính và phần mềm doanh nghiệp, nguy cơ mất an toàn dữ liệu và tấn công mạng sẽ tăng tương ứng.

Trong bối cảnh AI chuyển từ công cụ hỗ trợ sang hạ tầng số quy mô lớn, cuộc cạnh tranh trong giai đoạn tiếp theo có thể không chỉ nằm ở sức mạnh mô hình mà còn ở khả năng xây dựng hệ thống quản trị đủ linh hoạt, minh bạch và có khả năng chống chịu trước các rủi ro.

Sự trỗi dậy của nền kinh tế token tại Trung Quốc vì vậy đang phản ánh một xu hướng lớn hơn: cạnh tranh về hạ tầng, quản trị và khả năng vận hành AI ở quy mô quốc gia.

VT (t/h)