Xây dựng danh mục DNNN mạnh, có quy mô lớn trong các ngành lĩnh vực then chốt

09:51 02/08/2026

Nghị quyết 79 đặt mục tiêu đến năm 2030 có từ 1-3 doanh nghiệp Việt Nam thuộc nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất thế giới. Muốn hiện thực hóa mục tiêu này, nhiều cơ chế mới về tự chủ, phân quyền và nguồn lực đang được Bộ Tài chính nghiên cứu, hoàn thiện.

Nghị quyết 79 đặt mục tiêu đến năm 2030 có từ 1-3 doanh nghiệp Việt Nam thuộc nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất thế giới
Nghị quyết 79 đặt mục tiêu đến năm 2030 có từ 1-3 doanh nghiệp Việt Nam thuộc nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất thế giới

Doanh nghiệp nhà nước sẽ được lựa chọn theo ngành, lĩnh vực then chốt

Nghị quyết số 79 đặt mục tiêu đến năm 2030 có từ 1 đến 3 doanh nghiệp Việt Nam nằm trong nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất thế giới và có 50 doanh nghiệp nằm trong nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất châu Á. Song song với mục tiêu này là nhiệm vụ xây dựng danh mục doanh nghiệp nhà nước mạnh, có quy mô lớn trong các ngành, lĩnh vực then chốt, thiết yếu.

Nói về tiêu chí xây dựng danh mục doanh nghiệp nhà nước mạnh, bà Nguyễn Thu Thủy, Phó Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp nhà nước (Bộ Tài chính) cho biết: Các bảng xếp hạng 500 doanh nghiệp lớn nhất thế giới hay 500 doanh nghiệp lớn nhất châu Á đều có hệ thống tiêu chí rõ ràng do các tổ chức quốc tế quy định. Việt Nam cũng sẽ tiếp cận theo các tiêu chí này, chủ yếu dựa trên quy mô tài sản, vốn chủ sở hữu cùng một số chỉ tiêu liên quan. Hiện Bộ Tài chính đang rà soát để xác định định hướng và cách thức phù hợp nhằm thực hiện mục tiêu đến năm 2030.

Theo bà Nguyễn Thu Thủy, khi xây dựng danh mục doanh nghiệp nhà nước mạnh trong các ngành, lĩnh vực then chốt, Bộ Tài chính sẽ xuất phát từ việc xác định những ngành cần có sự tham gia và vai trò dẫn dắt của doanh nghiệp nhà nước. Sau đó, Bộ sẽ phối hợp với các cơ quan quản lý nhà nước liên quan để xác định cụ thể doanh nghiệp phù hợp.

Đáng chú ý, cách tiếp cận không chỉ dựa trên quy mô hiện tại mà còn hướng đến tầm nhìn dài hạn. Theo đó, ngay cả những doanh nghiệp hiện có quy mô chưa lớn nhưng hoạt động trong lĩnh vực Nhà nước cần đầu tư, cần hiện diện và giữ vai trò dẫn dắt cũng có thể được đưa vào danh mục nếu có tiềm năng phát triển trong tương lai.

Bà Nguyễn Thu Thủy, Phó Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp nhà nước (Bộ Tài chính) - Ảnh: VGP
Bà Nguyễn Thu Thủy, Phó Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp nhà nước (Bộ Tài chính) - Ảnh: VGP

Theo Phó Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp nhà nước: Quá trình phân cấp, phân quyền đã được đẩy mạnh, quyền chủ động được trao nhiều hơn. Vấn đề đặt ra hiện nay là doanh nghiệp cần thích ứng với cơ chế mới, sử dụng đầy đủ và hiệu quả những quyền mà pháp luật đã quy định.

Bên cạnh đó, hệ thống pháp luật về quản lý và đầu tư vốn nhà nước vừa được sửa đổi theo hướng tăng quyền tự chủ cho doanh nghiệp. Theo các quy định mới, doanh nghiệp được chủ động hơn trong xây dựng chiến lược, kế hoạch sản xuất kinh doanh, quyết định đầu tư, tổ chức bộ máy, tiền lương và nhiều hoạt động quản trị khác. Vì vậy, cơ quan đại diện chủ sở hữu không còn phải xem xét những hồ sơ xin ý kiến đối với các quyết định đầu tư hay mua sắm thuộc hoạt động sản xuất, kinh doanh thông thường như trước đây.

Thay vào đó, cơ quan đại diện chủ sở hữu tập trung vào các vấn đề mang tính chiến lược như mục tiêu phát triển, định hướng ngành, chỉ tiêu doanh thu, lợi nhuận, nghĩa vụ tài chính và các nhiệm vụ Nhà nước giao. Còn việc lựa chọn dự án đầu tư, phương án mua sắm, thoái vốn hay tổ chức thực hiện thuộc quyền quyết định của doanh nghiệp. Đối với chính sách tiền lương cũng vậy, doanh nghiệp được quyết định quỹ lương, mức chi trả cho người lao động và phương án phân phối trong phạm vi quy định của pháp luật…

Cơ chế mới tạo động lực để doanh nghiệp nhà nước bứt phá

Không chỉ mở rộng quyền tự chủ trong quản trị, Nghị quyết số 79 còn đặt ra yêu cầu nghiên cứu các cơ chế vượt trội nhằm tạo động lực phát triển cho doanh nghiệp nhà nước. Theo bà Nguyễn Thu Thủy, Phó Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp nhà nước (Bộ Tài chính), Chương trình hành động của Chính phủ triển khai Nghị quyết 79 đã giao nhiệm vụ nghiên cứu, xây dựng các cơ chế vượt trội về nguồn lực, tiền lương, quyền tự chủ cùng một số cơ chế đặc thù khác để tạo điều kiện cho doanh nghiệp phát triển mạnh hơn.

Một nội dung khác cũng được quan tâm là cơ chế thưởng vượt kế hoạch. Theo bà Nguyễn Thu Thủy, Nghị quyết 79 và Nghị quyết số 29/NQ-CP đều đặt ra yêu cầu nghiên cứu xây dựng chế độ thưởng này. Với hệ thống pháp luật mới về quản lý và đầu tư vốn nhà nước có hiệu lực từ ngày 1/1/2025, dự kiến cuối năm 2026 sẽ có đánh giá bước đầu để làm cơ sở đề xuất trong năm 2027, thông qua Luật hoặc các nghị định hướng dẫn.

Liên quan đến phân phối lợi nhuận, Bộ Tài chính cũng dự kiến nghiên cứu, tham mưu vào cuối năm 2026 và đề xuất trong năm 2027. Theo bà Nguyễn Thu Thủy, một bước thay đổi quan trọng là doanh nghiệp hiện đã được tự quyết quỹ lương thay vì cơ quan đại diện chủ sở hữu phê duyệt như trước đây. Khi doanh nghiệp được quyết định quỹ lương thực hiện thì phần tiền thưởng cũng tăng tương ứng, qua đó tạo động lực để doanh nghiệp phấn đấu hoàn thành và vượt kế hoạch. Dự kiến, tỷ lệ phần trăm trích thưởng có thể ở mức khoảng 5-10%.

Ở góc độ chuyên gia, TS Nguyễn Đình Cung cho rằng việc lựa chọn người đứng đầu doanh nghiệp rất quan trọng, song điều cốt lõi vẫn là phải tạo dựng thể chế phù hợp. Theo ông Nguyễn Đình Cung, cần lựa chọn những doanh nghiệp nhà nước đang có tiềm năng và hoạt động hiệu quả như Petrovietnam, Petrolimex, Viettel để triển khai trước các cơ chế mới. Đồng thời, các điều kiện về thể chế, chính sách và nguồn lực phải được chuẩn bị trước, thay vì thực hiện đồng thời hoặc đi sau.

Theo TS Nguyễn Đình Cung, chủ sở hữu cần xác định rõ tầm nhìn, chiến lược, mục tiêu và chỉ tiêu; còn doanh nghiệp phải được trao quyền tự chủ trong phạm vi nhiệm vụ được giao, từ quyết định phương thức thực hiện, huy động nguồn lực, thu hút nhân sự đến việc được hưởng thành quả để tái đầu tư phát triển. Ông Cung cũng nhấn mạnh, trong hoạt động kinh doanh luôn tồn tại rủi ro nên doanh nghiệp nhà nước cần được đánh giá trên hiệu quả tổng thể, thay vì chỉ nhìn vào từng dự án riêng lẻ.

Đề cập đến định hướng phát triển dài hạn, TS Nguyễn Đình Cung cho rằng doanh nghiệp nhà nước muốn giữ vai trò tiên phong phải làm chủ khoa học, công nghệ và công nghệ lõi trong chuỗi giá trị. Đây là quá trình đòi hỏi nguồn lực rất lớn cũng như chấp nhận mức độ rủi ro cao. Ông Cung đề xuất có thể tham khảo mô hình phát triển của Viettel trong quá trình chuyển đổi từ doanh nghiệp xây lắp sang doanh nghiệp dịch vụ viễn thông, rồi trở thành doanh nghiệp công nghiệp viễn thông và sáng tạo để nghiên cứu áp dụng cho hệ thống doanh nghiệp nhà nước.

Trong khi đó, ông Lê Duy Bình, Giám đốc điều hành Economica Việt Nam góp ý, chúng ta có thể tham khảo mô hình Temasek của Singapore, mô hình SASAC của Trung Quốc cũng như kinh nghiệm quản trị của các nước Bắc Âu để nâng cao tính minh bạch, cạnh tranh bình đẳng và phát triển bền vững theo tiêu chuẩn ESG.

Ông Lê Duy Bình, Giám đốc điều hành Economica Việt Nam
Ông Lê Duy Bình, Giám đốc điều hành Economica Việt Nam

Ông Lê Duy Bình cũng đề xuất thay đổi cách đánh giá hiệu quả doanh nghiệp nhà nước. Ngoài các chỉ tiêu truyền thống như lợi nhuận và mức nộp ngân sách, cần bổ sung các tiêu chí phản ánh năng lực đổi mới sáng tạo, quản trị số, thực hiện ESG, năng suất lao động, đồng thời phân định rõ mục tiêu kinh doanh với nhiệm vụ công ích, chấp nhận rủi ro có kiểm soát trong đầu tư công nghệ và nghiên cứu phát triển.

"Áp lực từ thị trường cùng kỷ luật thị trường sẽ góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp, tạo nền tảng để hình thành các doanh nghiệp nhà nước có quy mô hàng đầu thế giới và khu vực", ông Lê Duy Bình nói.

Ở góc độ doanh nghiệp, bà Nguyễn Thị Sơn Bình, Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ khách hàng doanh nghiệp (Tổng Công ty Viễn thông Viettel) cho biết: Sau nửa năm Nghị quyết số 79-NQ/TW đi vào cuộc sống, nghị quyết đã tạo ra "luồng sinh khí mới" cho khu vực doanh nghiệp nhà nước và đặt ra tư duy quản trị tiệm cận các chuẩn mực quốc tế. Theo bà Nguyễn Thị Sơn Bình, nhiều doanh nghiệp hiện không còn coi chuyển đổi số là một phong trào mà đã xem đây là yêu cầu chiến lược. Tại Viettel Telecom, doanh nghiệp đang chuyển đổi sang mô hình quản trị dựa trên dữ liệu, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), đồng thời chuyển dịch từ doanh nghiệp viễn thông truyền thống sang doanh nghiệp cung cấp dịch vụ số và chia sẻ kinh nghiệm quản trị với các doanh nghiệp nhà nước khác.

"Cùng với đó là đẩy mạnh nghiên cứu và phát triển, từng bước làm chủ hoặc tiếp nhận công nghệ lõi, áp dụng các nguyên tắc quản trị doanh nghiệp của OECD, chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế và các tiêu chuẩn ESG. Đặc biệt, quản trị doanh nghiệp không chỉ dừng ở mục tiêu bảo toàn vốn mà cần hướng đến tạo lập giá trị mới thông qua số hóa quá trình ra quyết định, tăng cường minh bạch bằng các công nghệ số và tích hợp đầy đủ các tiêu chuẩn ESG vào hệ thống đánh giá hiệu quả hoạt động", bà Nguyễn Thị Sơn Bình nói.

Theo Cổng thông tin điện tử Chính phủ

  • Cùng chuyên mục

Phát triển thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh gắn với hội nhập quốc tế

Ngày 16/11, tại TPHCM, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) phối hợp với Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TPHCM (VIFC-HCMC) tổ chức Hội nghị tuyên truyền, phổ biến Nghị định số 302/2026/NĐ-CP ngày 1/8/2026 của Chính phủ và Thông tư số 47/2026/TT-BCT ngày 3/9/2026 của Bộ trưởng Bộ Công Thương.

Kinh tế - 21:44 16/11/2026

Thủy sản Việt Nam tại Singapore: Tăng thị phần, hướng tới nâng giá trị xuất khẩu

Thủy sản Việt Nam đang củng cố vị thế trong nhóm nhà cung cấp lớn nhất tại Singapore, với lợi thế về sản lượng và giá cạnh tranh. Tuy nhiên, để duy trì đà tăng trưởng, doanh nghiệp cần chuyển từ mở rộng nguồn cung sang nâng giá trị sản phẩm, đặc biệt ở những mặt hàng đã có thị phần cao.

Kinh tế - 06:32 16/11/2026

Hà Nội chọn lọc dự án FDI theo chất lượng và khả năng lan tỏa

Hà Nội chuyển trọng tâm thu hút FDI sang công nghệ, nghiên cứu và phát triển, chuyển giao tri thức và liên kết doanh nghiệp. Chất lượng dòng vốn được đặt trong yêu cầu nâng cao nội lực, sử dụng hiệu quả nguồn lực và tạo động lực tăng trưởng mới.

Kinh tế - 21:56 14/11/2026

Tăng trưởng 10% năm 2027: Bài toán lớn về vốn và ổn định vĩ mô

Để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế 10% trong năm 2027, Việt Nam cần huy động khoảng 6-6,4 triệu tỷ đồng vốn đầu tư toàn xã hội. Quy mô nguồn lực rất lớn đặt ra yêu cầu vừa mở rộng các kênh huy động vốn, vừa sử dụng hiệu quả từng đồng vốn và duy trì kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô.

Kinh tế - 06:36 13/11/2026

VEFTA mở rộng cơ hội xuất khẩu, doanh nghiệp Việt cần chuẩn bị gì?

Hơn 90% dòng thuế được các nước EFTA xóa bỏ ngay khi Hiệp định VEFTA có hiệu lực, mở thêm cơ hội xuất khẩu cho hàng Việt. Tuy nhiên, để biến ưu đãi thuế quan thành lợi thế cạnh tranh, doanh nghiệp phải đáp ứng quy tắc xuất xứ và những tiêu chuẩn khắt khe.

Kinh tế - 15:31 12/11/2026

Dư nợ vay tăng 75%, chiến lược kinh doanh bất động sản có gì thay đổi?

Trước áp lực dư nợ vay tăng mạnh, KDH đang điều chỉnh chiến lược kinh doanh theo hướng đẩy nhanh tiến độ bán hàng, thay đổi cơ cấu sản phẩm và hướng tới giảm đòn bẩy tài chính. Theo kế hoạch, doanh nghiệp dự kiến thu về 15.132 tỷ đồng trong năm 2027 từ hoạt động kinh doanh và hợp tác liên doanh, liên kết.

Kinh tế - 16:30 10/11/2026

Kinh tế Việt Nam cuối năm 2026: Đầu tư dẫn dắt tăng trưởng, áp lực lạm phát còn lớn

GDP 9 tháng năm 2026 tăng 9,01% so với cùng kỳ, với hoạt động đầu tư tiếp tục đóng vai trò động lực quan trọng. Tuy nhiên, CPI tháng 10 tăng 5,09%, cùng áp lực thanh khoản trong hệ thống ngân hàng, cho thấy bài toán duy trì tăng trưởng cao đi đôi với ổn định kinh tế vĩ mô vẫn còn nhiều thách thức.

Kinh tế - 08:09 09/11/2026

Bảo đảm thẩm quyền đặc thù của Hà Nội trong phát triển kinh tế đêm

Thảo luận về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù phát triển du lịch Việt Nam, các đại biểu Quốc hội Đoàn Hà Nội đề nghị bảo đảm thẩm quyền tự quyết định thí điểm phát triển kinh tế đêm theo Luật Thủ đô năm 2026, đồng thời hoàn thiện cơ chế quản lý, tạo điều kiện khai thác hiệu quả tiềm năng du lịch và thúc đẩy phát triển kinh tế Thủ đô.

Kinh tế - 21:44 08/11/2026

Hoàn thành gần 17.000 căn nhà ở cho thuê trong năm 2026

Từ đầu năm 2026 đến nay, cả nước đã hoàn thành 9.028/17.176 căn nhà ở cho thuê, đạt tỷ lệ 53% kế hoạch. Khả năng hoàn thành cả năm 2026 ước đạt 16.944 căn, đạt tỷ lệ 99% so với chỉ tiêu được giao tại Nghị quyết số 303/NQ-CP.

Kinh tế - 21:34 08/11/2026

Siết thuế nền tảng xuyên biên giới, mở rộng ưu đãi cho doanh nghiệp Việt

Việc các tập đoàn công nghệ đa quốc gia thu lợi nhuận lớn từ thị trường Việt Nam nhưng không có sự hiện diện thương mại từng đặt ra thách thức về quản lý thuế. Nhờ triển khai Cổng thông tin điện tử và hoàn thiện khung pháp lý, cơ quan thuế đã khẳng định chủ quyền trên không gian mạng, đồng thời thiết lập sự công bằng cho doanh nghiệp nội địa.

Kinh tế - 21:50 05/11/2026