Hàng lỗi trên sàn thương mại điện tử: Truy xuất giao dịch để bảo vệ người mua

Không để cảnh báo hàng lỗi dừng ở thông báo chung

Theo Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023, hàng hóa có khuyết tật là hàng hóa không bảo đảm an toàn cho người tiêu dùng, có khả năng gây thiệt hại đến tính mạng, sức khỏe, tài sản, kể cả trường hợp khuyết tật chưa được phát hiện tại thời điểm hàng hóa được cung cấp.

Đáng chú ý, hàng hóa có khuyết tật không đồng nghĩa với hàng giả, hàng nhái hay hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Một sản phẩm chính hãng, được sản xuất hợp pháp vẫn có thể phải thu hồi nếu phát hiện lỗi kỹ thuật gây nguy cơ mất an toàn cho người sử dụng.

Khi phát hiện sản phẩm có khuyết tật, tổ chức, cá nhân sản xuất, nhập khẩu phải thực hiện các biện pháp cần thiết để ngừng cung cấp hàng hóa, công khai thông tin về sản phẩm và việc thu hồi, tổ chức thu hồi theo nội dung đã thông báo và chịu các chi phí phát sinh.

Trong môi trường thương mại điện tử, yêu cầu này trở nên phức tạp hơn bởi một sản phẩm có thể được bán trên nhiều nền tảng và tiếp cận lượng lớn khách hàng trong thời gian ngắn. Nếu thông tin thu hồi chỉ được đăng tải chung trên website hoặc ứng dụng, không phải người mua nào cũng kịp thời tiếp cận.

Vì vậy, khả năng xác định chính xác những khách hàng đã mua sản phẩm thuộc diện thu hồi trở thành một khâu quan trọng. Dữ liệu về tài khoản, đơn hàng và lịch sử giao dịch trên nền tảng có thể hỗ trợ quá trình khoanh vùng người tiêu dùng bị ảnh hưởng.

Từ truy xuất người bán đến trách nhiệm sau giao dịch

Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng quy định người mua có quyền được bảo đảm an toàn về tính mạng, sức khỏe, tài sản; được cung cấp thông tin chính xác, đầy đủ về tổ chức, cá nhân kinh doanh, nguồn gốc hàng hóa và những thông tin cần thiết liên quan đến sản phẩm.

Khi hàng hóa có khuyết tật gây thiệt hại, người tiêu dùng có quyền yêu cầu bồi thường theo quy định. Trong trường hợp không xác định được tổ chức, cá nhân sản xuất, nhập khẩu hoặc chủ thể gắn tên thương mại, nhãn hiệu lên hàng hóa, tổ chức, cá nhân trực tiếp cung cấp hàng hóa có khuyết tật cho người tiêu dùng có thể phải chịu trách nhiệm bồi thường.

Điều này đặc biệt đáng chú ý với giao dịch trực tuyến, nơi người mua có thể tiếp cận hàng hóa từ nhiều chủ thể, bao gồm người bán trong nước và xuyên biên giới. Việc xác định được người bán thực tế vì thế là điều kiện quan trọng khi xảy ra tranh chấp hoặc sự cố.

Nghị định 248/2026/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, quy định chi tiết Luật Thương mại điện tử và tiếp tục làm rõ trách nhiệm của các chủ thể tham gia hoạt động trên môi trường số.

Với nền tảng thương mại điện tử, trách nhiệm không nên chỉ dừng ở việc kết nối giao dịch. Khi phát hiện một sản phẩm cần thu hồi, nền tảng có thể sử dụng dữ liệu giao dịch để xác định người đã mua, gửi cảnh báo thông qua tài khoản trên hệ thống và các phương thức liên hệ phù hợp theo quy định.

Tuy nhiên, quá trình này phải đi cùng yêu cầu bảo vệ dữ liệu cá nhân. Thông tin người tiêu dùng phải được thu thập, sử dụng và chuyển giao đúng mục đích, bảo đảm an toàn và tuân thủ các điều kiện pháp luật.

Như vậy, với hàng hóa có khuyết tật trên sàn thương mại điện tử, việc bảo vệ người tiêu dùng không kết thúc khi đơn hàng được giao. Khả năng truy xuất người bán, xác định người mua, cảnh báo nhanh và tổ chức thu hồi đang trở thành những mắt xích quan trọng trong trách nhiệm bảo vệ người tiêu dùng trên không gian mạng.

Minh Thành (t/h)