Hàng giả thời thương mại điện tử: Chiêu trò tinh vi, hệ lụy khó lường

Bài toán quản lý trên không gian số

Những năm gần đây, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số, hoạt động mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ thông qua website, ứng dụng, sàn thương mại điện tử và các nền tảng mạng xã hội ngày càng phổ biến. Điều này đang mở ra không gian phát triển mới cho kinh tế địa phương, tạo thêm kênh lưu thông hàng hóa, mở rộng thị trường cho doanh nghiệp, hộ kinh doanh và người dân, đồng thời góp phần thúc đẩy sản xuất, tạo việc làm và nâng cao thu nhập. Sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số đang tái định hình cách thức giao thương.

Tại Thanh Hóa, thương mại điện tử đã trở thành kênh phân phối chiến lược. Các nền tảng số không chỉ mở rộng thị trường lưu thông hàng hóa mà còn trực tiếp thúc đẩy sản xuất, tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho người lao động. Đáng chú ý, đây là đòn bẩy quan trọng đưa các sản phẩm OCOP, nông sản, hàng thủ công mỹ nghệ và đặc sản địa phương của tỉnh tiếp cận nhanh chóng với người tiêu dùng toàn quốc.

Dù mang lại lợi ích kinh tế rõ rệt, môi trường kinh doanh trực tuyến cũng bộc lộ nhiều rủi ro. Tính chất ảo và độ ẩn danh cao của không gian mạng đang bị một số đối tượng lợi dụng để thực hiện các hành vi gian lận thương mại, kinh doanh hàng giả, hàng kém chất lượng.

Với đặc điểm của hoạt động kinh doanh trên môi trường mạng như giao dịch diễn ra nhanh, phạm vi tiếp cận khách hàng rộng, người bán và người mua có thể không gặp trực tiếp, cùng với việc sử dụng nhiều tài khoản, phương thức thanh toán và hình thức giao nhận khác nhau, đang đặt ra không ít khó khăn cho công tác phát hiện, kiểm tra và xử lý vi phạm. Công tác quản lý đang đứng trước những yêu cầu mới.

Khi không gian mạng trở thành kênh tiêu thụ hàng giả

Tính từ đầu năm đến nay, lực lượng Công an Thanh Hóa đã phát hiện, xử lý hơn 30 vụ với hàng chục đối tượng liên quan đến hoạt động kinh doanh trên môi trường thương mại điện tử. Con số này cho thấy, cùng với những đóng góp tích cực cho phát triển kinh tế - xã hội, thương mại điện tử cũng đang trở thành lĩnh vực cần được quan tâm hơn trong công tác quản lý nhà nước, nhất là việc chủ động phòng ngừa, phát hiện và xử lý các hành vi lợi dụng môi trường mạng để vi phạm pháp luật.

Thông tin từ Phòng Cảnh sát kinh tế Công an tỉnh Thanh Hóa cho biết, ngày 27/5/2026, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh đã khởi tố 2 vụ án, khởi tố bị can đối với Nguyễn Thị Hiền (sinh năm 1993, trú tại phường Đông Quang) và Trịnh Đình Nam (sinh năm 1994, trú tại phường Hạc Thành, tỉnh Thanh Hóa) về tội "Xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp". 

Quá trình đấu tranh, lực lượng chức năng đã thu giữ trên 4.000 sản phẩm là quần áo, giày dép, túi xách... giả mạo nhãn hiệu của nhiều thương hiệu nổi tiếng thế giới như Louis Vuitton, Dior, Gucci, Chanel, Adidas, Nike, Hermès… với tổng trị giá hàng hóa bán ra thị trường trên 30 tỷ đồng. Kết quả xác minh cho thấy lượng hàng hóa được tập kết, giao dịch mỗi ngày rất lớn.

Để che giấu hoạt động vi phạm, các giao dịch chủ yếu được thực hiện qua Facebook, TikTok, Zalo. Việc giao nhận hàng hóa thông qua dịch vụ chuyển phát nhanh, hạn chế tiếp xúc trực tiếp nhằm đối phó với lực lượng chức năng.

Một vụ án khác cũng vừa được lực lượng Công an Thanh Hóa triệt xóa thành công là đường dây chuyên sản xuất, mua bán các sản phẩm nước hoa giả các thương hiệu nổi tiếng thế giới được bảo hộ tại Việt Nam. Trước đó, ngày 21/3/2026, Văn phòng Cơ quan Cảnh sát điều tra phối hợp cùng các phòng nghiệp vụ đồng loạt khám xét khẩn cấp 7 địa điểm tại Thanh Hóa, Hà Nội; thu giữ hơn 650 chai nước hoa 100ml thành phẩm, hơn 1.500 lọ chiết 10ml, giả mạo hàng chục thương hiệu nước hoa nổi tiếng trên thế giới (trong đó có Chanel, Gucci, Dior...), cùng hơn 620 lít dung dịch nước hoa, hóa chất, hương liệu, 4 xe ô-tô và nhiều tài sản, số tiết kiệm có giá trị. 

Với thủ đoạn lợi dụng quy trình đăng ký gian hàng trực tuyến lỏng lẻo, một số đối tượng đã dùng các kỹ thuật tối ưu gian hàng, chạy quảng cáo để đưa sản phẩm lên sàn giao dịch điện tử tiếp cận người tiêu dùng, bán sản phẩm nước hoa giả, dán nhãn mác nhái tinh vi các thương hiệu xa xỉ. Kết quả điều tra đã làm rõ một hệ thống phân phối đa tầng, từ các tổng kho sỉ trực tuyến cho đến những "xưởng" sản xuất, sang chiết số lượng lớn nước hoa giả.

Cơ quan điều tra đã làm rõ Công ty trách nhiệm hữu hạn Kiến Thăng và Công ty trách nhiệm hữu hạn D-FRAGRANCES ở Thành phố Hồ Chí Minh là hai doanh nghiệp kinh doanh hương liệu đã bán nguyên liệu gốc cho vợ chồng Nguyễn Quỳnh Trang-Mai Minh Đức, thường trú tại Thành phố Hà Nội sản xuất nước hoa giả. Giang Quế Dinh điều hành hai doanh nghiệp này nhưng để mẹ đẻ và em ruột đứng tên đại diện pháp luật.

Dưới sự điều khiển của Dinh, dòng hương liệu gốc từ Thổ Nhĩ Kỳ được nhập khẩu chính ngạch vào Việt Nam thông qua các pháp nhân trên, sau đó bán ra thị trường tự do. Từ năm 2023 đến 2025, Dinh chỉ đạo bán hương liệu cho 14 khách hàng (trong đó có vợ chồng Đức-Trang) nhưng cố tình để ngoài sổ sách, không kê khai thuế với doanh số lên đến hơn 15,5 tỷ đồng. Tiến hành khám xét 2 công ty, lực lượng chức năng thu giữ hơn 10 thùng phi, 20 can nhôm hóa chất, 3 thùng tài liệu hải quan, hơn 1 tỷ đồng tiền mặt và nhiều ngoại tệ.

Chỉ từ tháng 5/2025 đến tháng 3/2026, nhóm này đã thu về tổng lợi nhuận bất chính gần 500 triệu đồng từ việc bán nước hoa chiết giả trên Shopee. Các sản phẩm nước hoa giả được bán cho nhiều đối tượng trên khắp cả nước qua sàn thương mại điện tử, mạng xã hội (trong đó Đào Văn Minh, Đào Văn Cảnh tại Thanh Hóa là 2 đầu mối thu mua, sau đó tổ chức livestream, chạy quảng cáo và tiếp tục bán lại cho người tiêu dùng).

Gần đây nhất, qua công tác nắm tình hình trên không gian mạng, Phòng Cảnh sát kinh tế Công an tỉnh Thanh Hóa phát hiện một số tài khoản trên Zalo, Facebook đăng bán viên hoàn An Cung, quảng cáo sản phẩm có nguồn gốc, xuất xứ Hàn Quốc và giới thiệu công dụng liên quan đến phòng, chống đột quỵ.

Kết quả điều tra bước đầu cho thấy, các sản phẩm được quảng cáo là hàng có nguồn gốc Hàn Quốc, Trung Quốc nhưng thực tế không được nhập khẩu chính ngạch. Các đối tượng tìm mua viên hoàn, nguyên liệu trôi nổi, không rõ nguồn gốc cùng vỏ hộp, tem, nhãn mác từ Trung Quốc, sau đó vận chuyển về Việt Nam để đóng gói, hoàn thiện và đưa ra thị trường. Đáng chú ý, qua xác minh, thành phần được sử dụng để sản xuất viên hoàn chủ yếu gồm bột mì, hóa chất, chất tạo màu và một số nguyên liệu khác.

Mỗi hộp An Cung giả sau khi hoàn thiện có giá khoảng 105.000 đồng. Qua nhiều tầng trung gian, từ đầu mối cung cấp đến các đối tượng tại Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh rồi tiếp tục phân phối cho các đại lý, sản phẩm khi đến tay người tiêu dùng được bán với giá gần 3 triệu đồng/hộp, cao gấp gần 30 lần giá thành.

Trên cơ sở tài liệu, chứng cứ thu thập, Phòng Cảnh sát kinh tế Công an tỉnh Thanh Hóa đã đồng loạt khám xét 8 địa điểm là nơi ở, nơi làm việc, kho hàng và địa điểm sản xuất của các đối tượng tại Thanh Hóa, Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh và Tây Ninh. Qua khám xét, đã thu giữ 10.000 hộp An Cung các loại, khoảng 300kg viên hoàn, tương đương hơn 1 triệu viên, 3.000 vỏ hộp, hơn 20.000 tem, nhãn mác cùng nhiều máy móc, thiết bị phục vụ việc đóng gói.

Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh đã khởi tố vụ án, khởi tố 9 bị can để điều tra về hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả là thực phẩm theo Điều 193 Bộ luật Hình sự; đồng thời bắt tạm giam 8 bị can.

Không dừng lại ở việc sản xuất thuốc An Cung giả, quá trình điều tra, Phòng Cảnh sát kinh tế Công an tỉnh Thanh Hóa còn làm rõ Nguyễn Thanh Phương Tuyền tổ chức sản xuất mỹ phẩm giả với số lượng rất lớn. Đây được xác định là vụ sản xuất mỹ phẩm giả có quy mô lớn nhất từ trước đến nay mà Công an tỉnh Thanh Hóa phát hiện, đấu tranh.

Dưới vỏ bọc Công ty TNHH Sản xuất Dược mỹ phẩm Tami Natural Home, có địa chỉ tại Lô 48, đường số 11, Khu công nghiệp Tân Đức, xã Đức Hòa, tỉnh Tây Ninh, Tuyền vừa tổ chức sản xuất các sản phẩm mỹ phẩm mang thương hiệu Tami, vừa sản xuất mỹ phẩm giả mang thương hiệu của một số nước như Australia, Hàn Quốc. Các sản phẩm bị làm giả gồm nhiều loại mỹ phẩm như sữa rửa mặt, nước hoa hồng, nước tẩy trang, son dưỡng...

Hoạt động sản xuất mỹ phẩm giả được tổ chức với quy mô lớn, sử dụng hệ thống máy móc, dây chuyền hiện đại có sẵn tại Công ty để phối trộn nguyên liệu, đóng hộp, dán tem, nhãn, bao bì thành phẩm rồi tung ra thị trường thông qua các kênh phân phối. Các mặt hàng làm giả được sản xuất hết sức tinh vi, người tiêu dùng khó có thể phân biệt được hàng giả, hàng thật bằng mắt thường. Đến nay, lực lượng Công an đã thu giữ gần 20 triệu sản phẩm thuộc 64 mã hàng giả, tổng khối lượng hàng hóa, nguyên liệu, máy móc, thiết bị ước tính hơn 1.000 tấn.

Cần chấp hành đúng các quy định pháp luật

Luật Thương mại điện tử số 122/2025/QH15 được Quốc hội thông qua ngày 10/12/2025, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, quy định cụ thể trách nhiệm của các chủ thể tham gia hoạt động thương mại điện tử, trong đó có người bán trên nền tảng thương mại điện tử trung gian và mạng xã hội hoạt động thương mại điện tử. 

Theo đó, đối với người bán trên nền tảng thương mại điện tử trung gian không có chức năng đặt hàng trực tuyến hoặc mạng xã hội hoạt động thương mại điện tử không có chức năng đặt hàng trực tuyến, người bán phải cung cấp thông tin cho chủ quản nền tảng để phục vụ xác thực danh tính; cung cấp thông tin về tên, địa điểm kinh doanh của doanh nghiệp, hộ kinh doanh theo nội dung đăng ký; tên, địa chỉ nơi đặt trụ sở của tổ chức; tên, địa chỉ cư trú của cá nhân.

Người bán cũng phải công khai thông tin về dịch vụ theo quy định; thông tin về chất lượng sản phẩm, hàng hóa; thông tin bắt buộc thể hiện trên nhãn hàng hóa theo quy định của pháp luật; đồng thời cung cấp thông tin về hoạt động thương mại điện tử khi có yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền. 

Đối với người bán trên nền tảng thương mại điện tử trung gian có chức năng đặt hàng trực tuyến hoặc trên mạng xã hội có hoạt động thương mại điện tử và có chức năng đặt hàng trực tuyến, ngoài các trách nhiệm nêu trên, khoản 2 Điều 21 Luật Thương mại điện tử quy định người bán phải thực hiện thêm các yêu cầu: Chỉ sử dụng tài khoản thanh toán của mình trên nền tảng thương mại điện tử; cung cấp đầy đủ giấy tờ chứng minh đáp ứng điều kiện đầu tư, kinh doanh đối với ngành, nghề đầu tư, kinh doanh có điều kiện trước khi bán hàng hóa hoặc cung ứng dịch vụ trên nền tảng...

Đây là những quy định quan trọng nhằm nâng cao tính minh bạch, khả năng truy xuất và trách nhiệm của người bán trên môi trường số, góp phần hạn chế tình trạng lợi dụng không gian mạng để kinh doanh hàng hóa vi phạm pháp luật.

Hoài Thu