NHNN bất ngờ nới trần vốn ngắn hạn cho vay trung, dài hạn lên 40%: Ngân hàng thêm dư địa bơm vốn

NHNN chính thức nâng trần vốn ngắn hạn cho vay trung, dài hạn lên 40%

Ngân hàng Nhà nước (NHNN) vừa ban hành Thông tư số 25/2026/TT-NHNN sửa đổi, bổ sung một số quy định về các tỷ lệ bảo đảm an toàn đối với tổ chức tín dụng và chi nhánh ngân hàng nước ngoài. Thông tư sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7/2026.

Điểm đáng chú ý nhất của lần sửa đổi này là việc NHNN nâng tỷ lệ tối đa nguồn vốn ngắn hạn được sử dụng để cho vay trung và dài hạn từ mức 30% hiện hành lên 40%.

Đây được xem là một trong những thay đổi có tác động lớn tới hoạt động cấp tín dụng của hệ thống ngân hàng trong bối cảnh nhu cầu vốn phục vụ sản xuất, kinh doanh, đầu tư và phát triển hạ tầng đang gia tăng mạnh.

Trước đó, nhằm kiểm soát rủi ro thanh khoản và hạn chế tình trạng mất cân đối giữa cơ cấu nguồn vốn huy động với cơ cấu cho vay, NHNN đã triển khai lộ trình giảm dần tỷ lệ sử dụng vốn ngắn hạn cho vay trung, dài hạn. Tỷ lệ này lần lượt được điều chỉnh từ 40% xuống 37%, sau đó xuống 34% và chính thức áp dụng mức 30% kể từ tháng 10/2023.

Với quy định mới, tỷ lệ sử dụng vốn ngắn hạn cho vay trung và dài hạn đã được đưa trở lại mức 40%, tương đương giai đoạn 2020 - 2021.

Giới chuyên gia đánh giá động thái này sẽ giúp các ngân hàng có thêm dư địa tín dụng, đặc biệt trong các lĩnh vực có nhu cầu vốn trung và dài hạn lớn như bất động sản, hạ tầng, sản xuất công nghiệp, năng lượng và các dự án đầu tư quy mô lớn.

Thêm cơ hội tăng trưởng tín dụng nhưng áp lực thanh khoản cũng gia tăng

Việc nâng tỷ lệ lên 40% được kỳ vọng sẽ hỗ trợ các tổ chức tín dụng mở rộng khả năng cung ứng vốn cho nền kinh tế, qua đó thúc đẩy tăng trưởng tín dụng trong giai đoạn mới.

Trong bối cảnh phần lớn nguồn vốn huy động của các ngân hàng vẫn đến từ tiền gửi ngắn hạn của người dân và doanh nghiệp, việc được phép sử dụng tỷ lệ cao hơn cho các khoản vay trung, dài hạn sẽ giúp giải quyết phần nào nhu cầu vốn ngày càng lớn của doanh nghiệp.

Tuy nhiên, bên cạnh những tác động tích cực, giới chuyên môn cũng cảnh báo về những rủi ro tiềm ẩn đối với hệ thống ngân hàng.

Trong nhiều năm qua, NHNN liên tục giảm tỷ lệ sử dụng vốn ngắn hạn cho vay trung và dài hạn nhằm hạn chế tình trạng "lệch pha" kỳ hạn giữa nguồn vốn và tín dụng. Đây là một trong những nguyên nhân có thể tạo áp lực thanh khoản khi dòng tiền huy động ngắn hạn không đủ đáp ứng nhu cầu giải ngân dài hạn.

Do đó, việc nới trần trở lại mức 40% được xem là quyết định mang tính hỗ trợ tăng trưởng kinh tế, nhưng đồng thời cũng đặt ra yêu cầu cao hơn đối với năng lực quản trị rủi ro, quản lý thanh khoản và cân đối nguồn vốn của các tổ chức tín dụng.

Các ngân hàng sẽ phải chủ động xây dựng chiến lược huy động vốn dài hạn, kiểm soát chặt chẽ dòng tiền và duy trì các chỉ tiêu an toàn để tránh phát sinh rủi ro trong trường hợp thị trường biến động mạnh.

Điều chỉnh cách tính LDR, siết chặt nguồn vốn đặc thù

Bên cạnh việc nới tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung, dài hạn, Thông tư 25/2026 cũng sửa đổi một số quy định quan trọng liên quan đến tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng tiền gửi (LDR) – chỉ số phản ánh khả năng thanh khoản và mức độ sử dụng nguồn vốn huy động của các ngân hàng.

Theo quy định mới, các khoản tiền ký quỹ, tiền gửi vốn chuyên dùng của khách hàng và tiền gửi không kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước sẽ không được tính vào tổng tiền gửi khi xác định tỷ lệ LDR.

Đáng chú ý, NHNN quy định chỉ loại trừ 80% số dư tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước hoặc áp dụng tỷ lệ khác theo quyết định của Thống đốc NHNN trong từng thời kỳ.

Điều này đồng nghĩa với việc một phần tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước vẫn được ghi nhận vào nguồn vốn huy động của ngân hàng khi tính toán tỷ lệ LDR. Quy định mới được kỳ vọng sẽ giúp các tổ chức tín dụng linh hoạt hơn trong việc quản lý các chỉ tiêu thanh khoản, đồng thời phản ánh sát hơn thực tế nguồn vốn đang được sử dụng trong hệ thống.

Trước đó, tại Thông tư số 08/2026/TT-NHNN, cơ quan quản lý đã cho phép các tổ chức tín dụng được tính 20% số dư tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước vào mẫu số khi xác định tỷ lệ LDR thay vì loại trừ hoàn toàn như trước.

Cùng với việc ban hành Thông tư 25/2026, NHNN cũng chính thức bãi bỏ Thông tư số 08/2020/TT-NHNN và Thông tư số 08/2026/TT-NHNN kể từ ngày 1/7/2026.

Những thay đổi mới được đánh giá là tín hiệu cho thấy NHNN đang chuyển sang hướng điều hành linh hoạt hơn, tạo thêm không gian cho tăng trưởng tín dụng nhưng vẫn duy trì các công cụ giám sát nhằm đảm bảo an toàn hệ thống ngân hàng trong dài hạn.

Tags: NHNN, Thông tư 25/2026, tỷ lệ LDR, vốn ngắn hạn cho vay trung dài hạn, thanh khoản ngân hàng, tín dụng 2026, chính sách tiền tệ, hệ thống ngân hàng.

Phương Thảo (t/h)