VBMA: Thị trường trái phiếu có thể mở thêm “van” vốn cho nền kinh tế

Trái phiếu doanh nghiệp tăng 38%, ngân hàng chiếm 68%

Theo Hiệp hội Thị trường Trái phiếu Việt Nam, đến năm 2025, quy mô thị trường trái phiếu đạt khoảng 3,7 triệu tỷ đồng, tương đương 32,1% GDP. Trong đó, trái phiếu Chính phủ do Kho bạc Nhà nước phát hành gần 301.000 tỷ đồng, đưa quy mô trái phiếu Chính phủ lên khoảng 20,3% GDP.

Tại buổi họp báo giới thiệu Diễn đàn Chứng khoán châu Á sáng 23/9, ông Phạm Phú Khôi, Tổng Thư ký Hiệp hội Thị trường Trái phiếu Việt Nam, cho biết thị trường trái phiếu Việt Nam đã có bước tăng trưởng đáng kể về quy mô trong những năm gần đây.

Tính đến ngày 20/11/2025, giá trị trái phiếu doanh nghiệp đạt gần 506.000 tỷ đồng, tăng 38% so với cùng kỳ.

Tuy nhiên, cơ cấu phát hành vẫn tập trung vào một số nhóm ngành. Ngân hàng chiếm khoảng 68% tổng giá trị phát hành trái phiếu doanh nghiệp, trong khi bất động sản chiếm 22,9%. Các lĩnh vực còn lại chỉ chiếm khoảng 9,1%.

Cơ cấu này cho thấy trái phiếu doanh nghiệp đang đóng vai trò ngày càng lớn trong hệ thống huy động vốn, nhưng dòng vốn chưa phân bổ đồng đều sang các lĩnh vực sản xuất, hạ tầng, năng lượng và chuyển đổi xanh.

Theo ông Phạm Phú Khôi, với quy mô thị trường và các quy định hiện tại, sự tham gia của nhà đầu tư quốc tế vào thị trường trái phiếu Việt Nam vẫn còn hạn chế.

Một trong những yếu tố được kỳ vọng có thể tạo thay đổi là việc cải thiện xếp hạng tín nhiệm của Việt Nam cũng như các doanh nghiệp trong nước.

Theo ông Khôi, các nhà đầu tư trái phiếu quốc tế thường tham chiếu đánh giá của những tổ chức xếp hạng tín nhiệm lớn như Fitch Ratings, S&P Global Ratings và Moody's đối với quốc gia và doanh nghiệp.

Đối với nhiều nhà đầu tư tổ chức, việc có từ hai tổ chức xếp hạng tín nhiệm trở lên cùng đánh giá một khoản đầu tư là cơ sở quan trọng để họ đưa tài sản vào danh mục đầu tư.

Kỳ vọng dòng vốn quốc tế vào trái phiếu tăng mạnh

Tổng Thư ký Hiệp hội Thị trường Trái phiếu Việt Nam kỳ vọng sau quá trình nâng hạng thị trường chứng khoán, Việt Nam có thể tiếp tục cải thiện xếp hạng tín nhiệm, qua đó tạo điều kiện thuận lợi hơn cho thị trường trái phiếu.

Ông Khôi cho rằng thị trường trái phiếu trên thế giới có quy mô lớn hơn nhiều so với thị trường cổ phiếu. Nếu xếp hạng tín nhiệm của Việt Nam được cải thiện, khả năng tiếp cận nguồn vốn quốc tế của Chính phủ và doanh nghiệp cũng có thể được mở rộng.

Theo chia sẻ của ông Khôi, kỳ vọng dòng vốn quốc tế vào thị trường trái phiếu Việt Nam có thể lớn hơn đáng kể so với lượng vốn vào thị trường cổ phiếu nếu các điều kiện về xếp hạng tín nhiệm và khả năng tiếp cận thị trường được cải thiện.

Tuy nhiên, đây là kỳ vọng của đại diện Hiệp hội Thị trường Trái phiếu Việt Nam, không phải dự báo về lượng vốn thực tế sẽ chảy vào thị trường.

Bên cạnh nguồn vốn quốc tế, ông Khôi cho rằng Việt Nam cần chú trọng khai thác nguồn lực trong nước để đáp ứng nhu cầu vốn trung và dài hạn.

Theo ông, Chính phủ, hệ thống ngân hàng và các nguồn vốn hiện hữu đang có một khoảng thiếu hụt so với nhu cầu vốn trung và dài hạn của nền kinh tế. Vì vậy, cần đồng thời triển khai nhiều giải pháp để mở rộng nguồn vốn.

Thị trường trái phiếu trước bài toán 38 triệu tỷ đồng vốn

Đề cập nhu cầu khoảng 38 triệu tỷ đồng vốn trung và dài hạn của Việt Nam, ông Phạm Phú Khôi cho rằng thị trường vốn, trong đó có trái phiếu, cổ phiếu và các quỹ đầu tư, sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc bổ sung nguồn lực cho nền kinh tế.

Theo ông, một hướng đi là tăng khả năng tiếp cận nguồn vốn quốc tế. Các ngân hàng, Chính phủ và doanh nghiệp Việt Nam đang tìm kiếm nhiều kênh huy động vốn từ bên ngoài, trong đó có thị trường trái phiếu quốc tế.

Việc cải thiện xếp hạng tín nhiệm của Chính phủ và doanh nghiệp được xem là yếu tố quan trọng bởi khi mức tín nhiệm được nâng lên, khả năng tiếp cận vốn với kỳ hạn dài hơn và chi phí vốn phù hợp hơn có thể được cải thiện.

Một nguồn lực khác được ông Khôi đề cập là đưa các tài sản đang nằm ngoài dòng chảy kinh tế trở lại nền kinh tế thông qua các công cụ thị trường phù hợp.

Ông cho rằng bên cạnh nguồn vốn từ ngân sách và tín dụng ngân hàng, Việt Nam có thể tiếp tục nghiên cứu các giải pháp huy động nguồn lực từ tài sản của Nhà nước và khu vực tư nhân, đồng thời thúc đẩy dòng tiền tiết kiệm chuyển sang các kênh đầu tư dài hạn.

Tổng Thư ký Hiệp hội Thị trường Trái phiếu Việt Nam dẫn chương trình tài khoản NISA của Nhật Bản như một ví dụ về chính sách khuyến khích người dân chuyển một phần tiền tiết kiệm sang đầu tư chứng khoán và quỹ mở.

Theo ông, Việt Nam có thể nghiên cứu những cơ chế phù hợp để thúc đẩy nguồn vốn nhàn rỗi trong dân cư tham gia sâu hơn vào thị trường vốn.

Bên cạnh đó, các xu hướng như ESG, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo cũng được kỳ vọng trở thành những động lực mới thu hút dòng vốn.

Trong bối cảnh nhu cầu vốn trung và dài hạn ngày càng lớn, việc phát triển đồng thời thị trường cổ phiếu, trái phiếu và các quỹ đầu tư sẽ góp phần đa dạng hóa kênh dẫn vốn, giảm sự phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng.

Tuy nhiên, để thị trường trái phiếu thực sự trở thành kênh huy động vốn quy mô lớn cho nền kinh tế, các yếu tố về chất lượng doanh nghiệp phát hành, minh bạch thông tin, xếp hạng tín nhiệm, thanh khoản thị trường và bảo vệ nhà đầu tư vẫn là những vấn đề cần tiếp tục được cải thiện.

Phúc Hưng (t/h)