Phụ tùng xe máy giả mạo nhãn hiệu: Nguy cơ tiềm ẩn từ thị trường linh kiện

Hàng giả len lỏi vào thị trường phụ tùng

Thị trường phụ tùng xe máy có nhu cầu tiêu thụ lớn do số lượng phương tiện lưu hành ngày càng nhiều, kéo theo hoạt động sửa chữa, thay thế linh kiện diễn ra thường xuyên. Từ các cửa hàng chuyên doanh, chợ phụ tùng đến sàn thương mại điện tử và mạng xã hội, người tiêu dùng có nhiều lựa chọn về chủng loại, thương hiệu và mức giá.

Tuy nhiên, sự đa dạng của thị trường cũng tạo điều kiện để hàng giả mạo nhãn hiệu, hàng không rõ nguồn gốc len lỏi vào hoạt động kinh doanh. Những mặt hàng như má phanh, bugi, lọc gió, dây curoa, ổ khóa, linh kiện động cơ... đều có nguy cơ bị làm giả hoặc gắn nhãn hiệu của các nhà sản xuất nổi tiếng nhằm đánh vào tâm lý chuộng hàng thương hiệu của người mua.

Thực tế, trong năm 2026, lực lượng Quản lý thị trường tại nhiều địa phương đã phát hiện và xử lý các vụ kinh doanh phụ tùng xe máy có dấu hiệu giả mạo nhãn hiệu. Tại Thanh Hóa, trong đợt kiểm tra 5 cơ sở kinh doanh hồi tháng 8/2026, lực lượng chức năng phát hiện 216 sản phẩm có dấu hiệu giả mạo nhãn hiệu Honda, Yamaha và Keihin. Các mặt hàng vi phạm gồm bộ chế hòa khí, yên xe, mặt nạ xe, ổ khóa điện và má phanh.

Tại Cà Mau, một cơ sở kinh doanh ở Thới Bình cũng bị phát hiện bày bán 49 sản phẩm thuộc 8 loại phụ tùng có dấu hiệu giả mạo nhãn hiệu Honda. Lực lượng chức năng đã xử phạt vi phạm hành chính, buộc nộp lại khoản thu lợi bất hợp pháp và tiêu hủy hàng hóa vi phạm.

Những vụ việc trên cho thấy vi phạm không chỉ tập trung ở một vài loại linh kiện mà xuất hiện ở nhiều nhóm sản phẩm khác nhau. Đáng chú ý, hàng giả không nhất thiết có hình thức sơ sài. Một số sản phẩm được làm bao bì, tem nhãn và cách thể hiện thông tin khá giống hàng chính hãng, khiến người tiêu dùng khó nhận diện nếu không có kiến thức chuyên môn.

Rủi ro lớn hơn nằm ở chất lượng và khả năng vận hành của linh kiện. Với những bộ phận như má phanh, ổ khóa, chi tiết động cơ hay hệ thống truyền động, sản phẩm không bảo đảm tiêu chuẩn có thể nhanh hỏng, gây ảnh hưởng đến hoạt động của phương tiện. Trong một số trường hợp, việc sử dụng linh kiện kém chất lượng còn có thể làm gia tăng nguy cơ mất an toàn khi tham gia giao thông.

Khó nhận diện, cần siết chặt kiểm soát nguồn cung

Thực tế kiểm tra của lực lượng Quản lý thị trường cho thấy, phụ tùng xe máy giả mạo nhãn hiệu xuất hiện ở nhiều nhóm sản phẩm, từ linh kiện bên ngoài đến các chi tiết phục vụ vận hành động cơ. Việc phân phối hàng hóa qua nhiều kênh, từ cửa hàng truyền thống đến nền tảng trực tuyến, cũng đặt ra không ít khó khăn trong kiểm soát nguồn gốc, xuất xứ. Do đó, cần tăng cường kiểm tra, xử lý các cơ sở kinh doanh vi phạm, đồng thời phối hợp với doanh nghiệp và chủ sở hữu nhãn hiệu để xác minh hàng hóa. Các cơ sở kinh doanh phải chủ động kiểm soát nguồn cung, lưu giữ đầy đủ chứng từ; người tiêu dùng nên ưu tiên lựa chọn sản phẩm có xuất xứ và chế độ bảo hành rõ ràng.

Theo thông tin từ Chi cục Quản lý thị trường Lâm Đồng, trong quá trình kiểm tra phụ tùng xe máy giả mạo nhãn hiệu Honda và Yamaha, lực lượng chức năng phải đối chiếu kỹ các yếu tố như phông chữ, màu sắc, chất liệu, tem và quy cách thể hiện trên sản phẩm để xác định dấu hiệu vi phạm. Điều này cho thấy việc nhận diện hàng giả không thể chỉ dựa vào hình thức bao bì mà cần có sự phối hợp, xác minh từ chủ thể sở hữu nhãn hiệu.

Ở cấp quản lý, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước cũng xác định phối hợp với các hiệp hội và doanh nghiệp sản xuất xe máy là giải pháp quan trọng trong đấu tranh chống hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Số liệu từ năm 2023 đến ngày 15/3/2026 cho thấy, lực lượng chức năng đã kiểm tra, xử lý 807 vụ việc liên quan đến xe máy và phụ tùng xe máy; tổng số tiền xử phạt là 8,38 tỷ đồng, trị giá hàng hóa bị tịch thu 3,59 tỷ đồng và hàng hóa buộc tiêu hủy 1,92 tỷ đồng.

Bên cạnh hoạt động kiểm tra, xử lý tại các cửa hàng, việc kiểm soát nguồn hàng từ khâu nhập khẩu, phân phối đến bán lẻ cũng cần được chú trọng. Các cơ sở kinh doanh phải có trách nhiệm lưu giữ hóa đơn, chứng từ, chứng minh nguồn gốc hợp pháp của hàng hóa; không tiếp tay tiêu thụ sản phẩm giả mạo nhãn hiệu hoặc không rõ xuất xứ. Với hoạt động kinh doanh trên môi trường trực tuyến, cần tăng cường xác minh người bán, thông tin sản phẩm và nguồn cung để hạn chế tình trạng lợi dụng thương mại điện tử tiêu thụ hàng vi phạm.

Về phía người tiêu dùng, việc lựa chọn phụ tùng không nên chỉ dựa vào giá bán. Những sản phẩm có mức giá thấp bất thường, thiếu thông tin nhà sản xuất, không có hóa đơn hoặc chính sách bảo hành cần được cân nhắc thận trọng. Đặc biệt, với các linh kiện ảnh hưởng trực tiếp đến hệ thống phanh, động cơ và khả năng vận hành, lựa chọn sản phẩm chính hãng hoặc có nguồn gốc rõ ràng không chỉ giúp bảo vệ phương tiện mà còn góp phần bảo đảm an toàn khi tham gia giao thông.

Minh Thành