Việt Nam nhập siêu 15 tỷ USD: Những nhóm hàng nào đang tạo áp lực lớn nhất?

Sau nhiều năm liên tục giữ trạng thái xuất siêu, cán cân thương mại hàng hóa của Việt Nam đã đảo chiều khi tính đến ngày 7/6 ghi nhận mức nhập siêu 15,36 tỷ USD. Đây là thông tin được đại diện cơ quan hải quan chia sẻ tại một buổi gặp mặt báo chí diễn ra sáng 9/6 tại Hà Nội.

Theo cơ quan hải quan, nguyên nhân chính dẫn đến nhập siêu tăng mạnh trong những tháng đầu năm đến từ sự gia tăng đột biến của một số nhóm hàng nhập khẩu chủ lực, trong đó nổi bật là máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện. Đây là nhóm hàng đang chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tổng kim ngạch nhập khẩu và tạo áp lực đáng kể lên cán cân thương mại.

Trong quý I, riêng nhóm hàng điện tử và linh kiện đã ghi nhận mức nhập siêu khoảng 3,65 tỷ USD. Tính lũy kế 5 tháng đầu năm, con số này tăng lên 13,81 tỷ USD. Đáng chú ý, chỉ trong tháng 5, mức nhập siêu của riêng nhóm hàng này đã lên tới 7,98 tỷ USD, cho thấy tốc độ tăng rất nhanh trong ngắn hạn.

Tổng kim ngạch nhập khẩu nhóm hàng điện tử sau 5 tháng đạt khoảng 32 tỷ USD, tăng 80,5% so với cùng kỳ năm trước. Theo phân tích từ cơ quan hải quan, sự biến động mạnh của giá chip bán dẫn, card điện tử và nhiều linh kiện công nghệ trên thị trường thế giới là một trong những yếu tố quan trọng khiến giá trị nhập khẩu tăng đột biến. Có thời điểm, giá một số loại linh kiện tăng gấp 5 đến 7 lần so với trước đây.

Bên cạnh nhóm điện tử, dầu thô cũng là mặt hàng góp phần đáng kể vào tình trạng nhập siêu. Diễn biến địa chính trị phức tạp trên thế giới, đặc biệt là xung đột Nga - Ukraine, đã khiến giá dầu biến động mạnh và duy trì ở mức cao, từ đó làm tăng giá trị nhập khẩu của Việt Nam.

Ngoài ra, các nhóm hàng như máy móc, thiết bị, ô tô và linh kiện phục vụ sản xuất cũng ghi nhận mức tăng nhập khẩu đáng kể. Nhiều doanh nghiệp trong nước đang chủ động đẩy mạnh nhập khẩu nguyên vật liệu và thiết bị nhằm đáp ứng các đơn hàng đã ký kết cũng như chuẩn bị cho kế hoạch mở rộng sản xuất trong thời gian tới.

Ở chiều ngược lại, xuất khẩu của khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) giảm so với cùng kỳ cũng góp phần khiến cán cân thương mại chuyển sang trạng thái nhập siêu. Sự suy giảm này làm giảm bớt động lực cân bằng thương mại trong bối cảnh nhập khẩu tăng mạnh.

Mặc dù vậy, cơ quan quản lý cho rằng áp lực nhập siêu đang có dấu hiệu hạ nhiệt. Trong nửa cuối tháng 5, nền kinh tế đã ghi nhận xuất siêu khoảng 0,5 tỷ USD sau giai đoạn nhập siêu cao ở đầu tháng. Sang đầu tháng 6, cán cân thương mại quay trở lại nhập siêu nhưng với mức độ thấp hơn trước.

Theo đại diện Cục Thống kê, khoảng 94% kim ngạch nhập khẩu hiện nay là nguyên liệu, nhiên liệu, máy móc và linh kiện phục vụ sản xuất. Điều này cho thấy phần lớn hàng hóa nhập khẩu đang đóng vai trò đầu vào cho sản xuất trong nước, thay vì phục vụ tiêu dùng cuối cùng.

Nếu các nguồn nguyên liệu và thiết bị này được sử dụng hiệu quả trong sản xuất, đây có thể trở thành động lực thúc đẩy tăng trưởng công nghiệp và xuất khẩu trong các quý tiếp theo, qua đó cải thiện cán cân thương mại trong trung và dài hạn.

Một số tổ chức phân tích thị trường cũng đưa ra dự báo tích cực hơn cho giai đoạn cuối năm, cho rằng xuất khẩu có thể cải thiện rõ rệt từ cuối quý II khi nhiều dự án đầu tư mới và mở rộng công suất trong lĩnh vực công nghệ cao đi vào hoạt động. Các nhóm hàng như điện tử, máy tính, linh kiện và điện thoại tiếp tục được kỳ vọng là động lực tăng trưởng chính của xuất khẩu.

Dự báo cũng cho thấy tốc độ tăng xuất khẩu có thể vượt nhập khẩu từ quý III, giúp cán cân thương mại của Việt Nam trong năm 2026 quay trở lại trạng thái thặng dư, dù mức thặng dư có thể không cao như năm trước.

VT (t/h)