Vùng phát thải thấp thúc đẩy làn sóng chuyển sang xe máy điện

Chỉ còn chưa đầy ba tháng trước thời điểm Hà Nội chính thức thí điểm vùng phát thải thấp theo Nghị quyết 57/2025, thị trường xe máy điện đã ghi nhận những tín hiệu tăng trưởng rõ rệt. Theo kế hoạch, từ ngày 1/7/2026, thành phố sẽ bắt đầu hạn chế xe máy chạy xăng theo khung giờ hoặc trong một số khu vực thuộc vành đai 1. Lộ trình này sẽ được mở rộng toàn bộ vành đai 1 vào năm 2028, sau đó tiến tới phạm vi từ vành đai 3 trở vào vào năm 2030.

Việc triển khai chính sách đồng nghĩa với thay đổi lớn trong thói quen di chuyển của hàng triệu người dân nội đô. Trong bối cảnh đó, xu hướng chuyển sang phương tiện điện được đánh giá là tất yếu, đặc biệt khi giá xăng dầu có nhiều biến động do tình hình năng lượng toàn cầu. Những yếu tố này đang góp phần thúc đẩy nhu cầu đối với xe máy điện tăng nhanh trong thời gian gần đây.

Dữ liệu thị trường cho thấy, trong năm 2025, doanh số xe máy điện tại Việt Nam đạt khoảng 700.000 chiếc. Riêng nửa đầu năm đã tiêu thụ hơn 209.000 xe, tăng gần gấp đôi so với cùng kỳ. Việt Nam hiện đứng thứ ba thế giới về quy mô thị trường xe máy điện, chỉ sau Trung Quốc và Ấn Độ. Dự báo trong năm 2026, tổng lượng tiêu thụ có thể đạt từ 1,2 đến 1,3 triệu xe, tương đương mức tăng trưởng khoảng 150%.

Ở góc độ doanh nghiệp, nhiều thương hiệu đã ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng. Trong đó, một số hãng lớn đạt sản lượng bán ra hàng trăm nghìn xe trong năm 2025, tăng mạnh so với năm trước. Các thương hiệu khác trên thị trường cũng đồng loạt mở rộng sản phẩm, gia tăng hiện diện nhằm đón đầu nhu cầu đang tăng.

Phân khúc xe có giá từ 20 đến 30 triệu đồng hiện chiếm ưu thế do phù hợp với khả năng chi trả của phần đông người tiêu dùng. Thực tế tại các đại lý cho thấy lượng khách đến tìm hiểu và trải nghiệm xe điện tăng đáng kể trong thời gian gần đây. Không chỉ quan tâm đến giá bán, người mua bắt đầu chú trọng hơn đến chi phí vận hành dài hạn.

Xu hướng tiêu dùng cũng đang thay đổi rõ nét khi người dân có xu hướng so sánh tổng chi phí sử dụng giữa xe xăng và xe điện trong nhiều năm. Các yếu tố như chi phí nhiên liệu, bảo dưỡng và độ bền pin được cân nhắc kỹ lưỡng. Trong bối cảnh lo ngại về nguồn cung năng lượng toàn cầu, phương tiện điện được xem là lựa chọn giúp giảm phụ thuộc vào xăng dầu.

Một số dòng xe điện hiệu suất cao với quãng đường di chuyển trên 200 km cho mỗi lần sạc đang ghi nhận nhu cầu tăng nhanh, thậm chí rơi vào tình trạng khan hàng cục bộ trong ngắn hạn. Điều này phản ánh sự dịch chuyển rõ ràng trong lựa chọn phương tiện của người tiêu dùng đô thị.

Bên cạnh tác động từ chính sách, bài toán kinh tế cũng là yếu tố quan trọng thúc đẩy quá trình chuyển đổi. Theo tính toán, chi phí sạc điện cho xe máy điện chỉ bằng khoảng 1/5 đến 1/10 so với chi phí xăng trên cùng quãng đường. Ngoài ra, xe điện không cần thay dầu, lọc gió hay bugi, giúp giảm đáng kể chi phí bảo dưỡng. Việc vận hành êm ái, không phát thải cũng khiến loại phương tiện này phù hợp hơn với môi trường đô thị.

Tuy nhiên, hạ tầng phục vụ xe điện vẫn là rào cản lớn. Nhiều khu chung cư hiện chưa cho phép sạc hoặc gửi xe điện trong tầng hầm, gây bất tiện cho người sử dụng. Việc thiếu điểm sạc công cộng và hạn chế về thời gian sạc cũng khiến không ít người còn cân nhắc trước khi chuyển đổi hoàn toàn.

Ở góc độ quản lý, Hà Nội đang đẩy mạnh quy hoạch hệ thống trạm sạc nhằm đáp ứng nhu cầu trong tương lai. Thành phố đã rà soát hơn 100 vị trí tiềm năng và xây dựng các cơ chế hỗ trợ về đất đai, nguồn vốn cũng như thủ tục đầu tư để thu hút doanh nghiệp tham gia phát triển hạ tầng.

Dù vậy, theo đánh giá chung, hạ tầng sạc và không gian đỗ xe vẫn là “nút thắt” cần sớm tháo gỡ để thị trường phát triển bền vững. Việc bổ sung các chính sách hỗ trợ như miễn lệ phí trước bạ, giảm phí đăng ký, ưu tiên chỗ đỗ và tạo điều kiện lưu thông thuận lợi cho xe điện tại các khu vực hạn chế phát thải được xem là cần thiết.

Cùng với đó, việc mở rộng mạng lưới trạm sạc và hệ thống đổi pin công cộng cần được đẩy nhanh, đảm bảo tính an toàn và tiện lợi cho người sử dụng. Khi các yếu tố về chính sách, hạ tầng và hành vi tiêu dùng cùng được cải thiện, thị trường xe máy điện tại Hà Nội được kỳ vọng sẽ tiếp tục tăng trưởng mạnh mẽ trong thời gian tới, hướng tới xây dựng hệ sinh thái giao thông xanh và bền vững.

VT