Áp lực kép cuối năm: Lạm phát tăng, thanh khoản ngân hàng chịu sức ép

Lạm phát chưa hạ nhiệt

Trong bức tranh kinh tế những tháng cuối năm, lạm phát tiếp tục là một trong những biến số được theo dõi sát. Theo báo cáo của CTCP Chứng khoán BIDV (BSC), chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 8/2026 tăng 4,89% so với cùng kỳ năm trước, trong khi CPI bình quân 8 tháng tăng 4,45%.

BSC cho rằng diễn biến CPI chịu tác động đáng kể từ ba nhóm gồm hàng ăn và dịch vụ ăn uống, nhà ở và vật liệu xây dựng, giao thông. Trong đó, áp lực từ phía cung đến từ giá năng lượng tăng, nguồn nguyên vật liệu trong nước còn hạn chế và những thay đổi liên quan đến chính sách thuế. Ở phía cầu, nhu cầu đầu tư công gia tăng cũng được đánh giá là yếu tố có thể tiếp tục tạo sức ép lên giá nguyên vật liệu trong những tháng cuối năm.

Riêng trong tháng 8, lạm phát cơ bản tăng 4,55% so với cùng kỳ và 0,11% so với tháng trước. BSC lưu ý, trong tháng 9, nhóm giáo dục trong rổ CPI có thể tăng khoảng 2% so với cùng kỳ do một số địa phương điều chỉnh học phí.

Theo BSC, lạm phát năm 2026 ở mức cao chủ yếu xuất phát từ giá năng lượng tăng do chiến tranh, giá nguyên vật liệu xây dựng tăng trong bối cảnh nguồn cung trong nước chưa được mở khóa kịp thời để đáp ứng nhu cầu lớn từ đầu tư công. Những áp lực chi phí này có thể lan tỏa sang giá bán hàng hóa, dịch vụ khi doanh nghiệp và hộ kinh doanh điều chỉnh giá để bù đắp chi phí.

Đầu tháng 9, Bộ Tài chính cập nhật các kịch bản lạm phát năm 2026 theo hướng xoay quanh 4,5-5%, trong bối cảnh thị trường quốc tế còn nhiều biến động và áp lực tăng giá cuối năm có thể cao hơn. Ở chiều ngược lại, nguồn cung lương thực, thực phẩm ổn định được xem là yếu tố hỗ trợ kiểm soát lạm phát.

Tín dụng tăng nhanh hơn huy động

Không chỉ câu chuyện giá cả, thanh khoản hệ thống ngân hàng cũng được BSC đặt trong nhóm vấn đề cần lưu ý.

Tính đến ngày 22/8, tăng trưởng tín dụng đạt 9,71% từ đầu năm, cao hơn mức tăng 7,97% của huy động. Cùng thời điểm, tăng trưởng M2 đến cuối tháng 6 đạt 4,99% từ đầu năm. Theo BSC, khoảng cách giữa tăng trưởng tín dụng và huy động dù đã thu hẹp nhưng vẫn ở mức cao, tiếp tục tạo áp lực lên lãi suất trên thị trường 1 và thị trường 2.

BSC đồng thời cho biết tỷ lệ dư nợ tín dụng trên tổng tiền gửi (LDR) của toàn nền kinh tế đã vượt 115%. Mức chênh lệch này khiến thanh khoản hệ thống chịu sức ép và có thể tạo áp lực lên mặt bằng lãi suất.

Đáng chú ý, áp lực thanh khoản thường có xu hướng rõ hơn vào cuối kỳ, khi các ngân hàng thương mại cần bổ sung vốn để bảo đảm các chỉ số an toàn tài chính hoặc khi các kỳ nộp thuế khiến một lượng tiền lớn tạm thời rút khỏi hệ thống. Theo BSC, thanh khoản không ổn định có thể làm chi phí vốn gia tăng, ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận tín dụng và qua đó trở thành một lực cản đối với tăng trưởng kinh tế.

Điều hành cần giữ cân bằng giữa tăng trưởng và ổn định

Dù nhận diện áp lực thanh khoản, BSC cho rằng Ngân hàng Nhà nước đang sử dụng nhiều công cụ để hỗ trợ dòng vốn trong hệ thống.

Trong tháng 8/2026, Ngân hàng Nhà nước đã mua 228,15 nghìn tỷ đồng giấy tờ có giá và tính chung cả tháng bơm ròng 60,19 nghìn tỷ đồng qua thị trường mở (OMO). Theo BSC, việc điều tiết thông qua OMO giúp phân bổ thanh khoản từ nơi dư thừa sang nơi thiếu hụt. Lãi suất qua đêm đã hạ nhiệt nhưng vẫn biến động mạnh, phản ánh thanh khoản hệ thống chưa thực sự dư dả.

Ở chiều chính sách, việc nâng tỷ lệ tối đa vốn ngắn hạn được sử dụng để cho vay trung, dài hạn từ 30% lên 40% được BSC ước tính tạo thêm khoảng 1,3-1,5 triệu tỷ đồng dư địa tín dụng trung, dài hạn. Bên cạnh đó là gói tín dụng 220.000 tỷ đồng, các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, cũng như việc điều chỉnh cách tính tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước vào nguồn vốn huy động, được kỳ vọng góp phần hỗ trợ thanh khoản cho các tổ chức tín dụng.

Từ những diễn biến trên, bài toán đặt ra trong những tháng cuối năm không chỉ là duy trì động lực tăng trưởng mà còn phải giữ cân bằng giữa nhu cầu vốn của nền kinh tế, ổn định mặt bằng giá và an toàn thanh khoản hệ thống.

BSC cho rằng hai khó khăn lớn mà Chính phủ đang phải đối diện là vấn đề lạm phát và thanh khoản hệ thống ngân hàng, trong đó thanh khoản mỏng có thể ảnh hưởng tới khả năng tiếp cận nguồn vốn của doanh nghiệp.

Theo BSC, các giải pháp được kỳ vọng gồm kiểm soát chặt chẽ giá các mặt hàng, điều chỉnh lộ trình tăng giá một số dịch vụ phù hợp, mở nguồn cung nguyên vật liệu xây dựng và chủ động bình ổn giá năng lượng khi cần thiết. Đồng thời, chính sách tiền tệ và tài khóa cần được phối hợp linh hoạt nhằm duy trì thanh khoản hệ thống ngân hàng ổn định.

Trong bối cảnh mục tiêu tăng trưởng vẫn được đặt ở mức cao, việc kiểm soát lạm phát và duy trì thanh khoản ổn định vì thế trở thành hai điều kiện quan trọng để dòng vốn tiếp tục được đưa vào nền kinh tế mà không tạo thêm áp lực quá lớn lên mặt bằng giá và chi phí vốn.

Anh Vũ