Chuyển từ 'tuân thủ' sang 'dẫn dắt': Lời giải cho nông, lâm sản Việt Nam trên bản đồ giá trị toàn cầu
Việt Nam có thế mạnh về xuất khẩu gỗ, cà phê, cao su nhưng phần lớn vẫn ở khâu nguyên liệu và gia công. Muốn nâng vị thế trên thị trường thế giới, các ngành hàng cần chuyển từ làm theo luật chơi sang chủ động tạo ra giá trị và tham gia định hình thị trường.
"Bẫy" sản lượng lớn, quyền lực thị trường nhỏ
Việt Nam đã trở thành một mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng nông, lâm sản toàn cầu. Tuy nhiên, phần lớn giá trị cao như công nghệ, thương hiệu, tiêu chuẩn và dữ liệu vẫn nằm ở những khâu mà doanh nghiệp Việt chưa làm chủ.
Theo ông Nguyễn Viết Tượng, nguyên Phó Chủ tịch Hiệp hội Cao su Việt Nam (VRA), ngành cao su đang đối mặt với tình trạng "sản lượng lớn, quyền lực nhỏ". Việt Nam thuộc nhóm các nước sản xuất, xuất khẩu cao su thiên nhiên hàng đầu thế giới nhưng phần lớn vẫn xuất khẩu thô hoặc sơ chế. Các sản phẩm công nghệ cao, vật liệu kỹ thuật và những khâu có giá trị gia tăng lớn còn hạn chế.
Ngành cà phê cũng có nghịch lý tương tự. Ông Thái Như Hiệp, Phó Chủ tịch Hiệp hội Cà phê và Ca cao Việt Nam, cho biết Việt Nam là một trong những nước cung ứng cà phê lớn nhất thế giới nhưng phần lớn vẫn xuất khẩu hạt thô. Trong khi đó, Thụy Sĩ không trồng cà phê nhưng lại tạo được giá trị lớn nhờ công nghệ chế biến, thương hiệu và hệ thống giao dịch, phân phối toàn cầu.
Với ngành gỗ, ông Nguyễn Quốc Khanh, Chủ tịch Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam (VIFOREST), cho rằng nhiều doanh nghiệp Việt vẫn chủ yếu gia công theo đơn đặt hàng, trong khi chưa làm chủ được các khâu thiết kế, công nghệ và thương hiệu quốc tế.
Kinh nghiệm quốc tế cho thấy sản lượng lớn mới chỉ là điều kiện ban đầu. Malaysia và Indonesia đã chủ động xây dựng tiêu chuẩn bền vững cho ngành dầu cọ; Thái Lan từng bước xây dựng tiêu chuẩn và hệ thống dữ liệu riêng cho ngành cao su. Trong nước, ngành gạo cũng đang chuyển từ xuất khẩu gạo phổ thông sang chú trọng giống chất lượng cao, thương hiệu và tiêu chuẩn.
Những kinh nghiệm này cho thấy muốn nâng vị thế, nông, lâm sản Việt Nam cần chuyển từ bán nguyên liệu sang bán sản phẩm, công nghệ và giá trị; từ chấp nhận tiêu chuẩn sang từng bước tham gia xây dựng tiêu chuẩn và định hình thị trường.
Hiến kế từ doanh nghiệp: 5 trụ cột nâng tầm vị thế
Để nông, lâm sản Việt Nam chuyển từ vị thế "tuân thủ" sang chủ động hơn trong chuỗi giá trị, đại diện doanh nghiệp và các hiệp hội cho rằng cần tập trung vào 5 nhóm giải pháp.
Thứ nhất, thay đổi cách làm, từ bán nguyên liệu sang bán giá trị. Doanh nghiệp cần đầu tư vào chế biến sâu, sản phẩm có hàm lượng công nghệ, thương hiệu và sở hữu trí tuệ cao hơn, thay vì chủ yếu xuất khẩu nguyên liệu.
Thứ hai, tăng liên kết để hình thành chuỗi giá trị. Doanh nghiệp khó có thể đi xa nếu hoạt động riêng lẻ. Với ngành cao su, ông Nguyễn Viết Tượng đề xuất chuyển từ cao su thiên nhiên sang vật liệu kỹ thuật, linh kiện và sản phẩm hoàn chỉnh, gắn với công nghệ và bản quyền. Doanh nghiệp cần hướng tới cung cấp giải pháp thay vì chỉ bán nguyên liệu.
Thứ ba, chủ động về tiêu chuẩn. Các doanh nghiệp kiến nghị Chính phủ và Bộ Nông nghiệp và Môi trường xây dựng khung tiêu chuẩn quốc gia về cao su thiên nhiên bền vững, phù hợp với thông lệ quốc tế. Đây sẽ là cơ sở giúp doanh nghiệp chủ động hơn trước các yêu cầu ngày càng cao từ những thị trường như EU, Mỹ.
Thứ tư, đầu tư vào công nghệ và dữ liệu. Cần có những doanh nghiệp lớn làm đầu tàu nghiên cứu, phát triển công nghệ chế biến sâu. Theo ông Nguyễn Viết Tượng, với ngành cao su, có thể phát huy vai trò của Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam (VRG) trong nghiên cứu và phát triển (R&D), đồng thời mở rộng hợp tác với các tập đoàn quốc tế.
Cùng với công nghệ, cần xây dựng cơ sở dữ liệu đầy đủ về vùng trồng, vườn cây, mã số định danh và sản lượng để phục vụ truy xuất, quản lý và nâng giá trị sản phẩm.
Thứ năm, nâng vai trò của hiệp hội và tăng hỗ trợ chuyển đổi xanh. TS. Tô Xuân Phúc, Giám đốc Chương trình Chính sách, Thương mại và Tài chính Lâm nghiệp, Tổ chức Forest Trends cho rằng các hiệp hội như VRA, VIFOREST, VICOFA cần tăng năng lực phân tích, dự báo về thị trường, công nghệ và chính sách, thay vì chỉ tập trung xúc tiến thương mại.
Doanh nghiệp cũng cần đồng hành với hộ sản xuất trong việc áp dụng các tiêu chuẩn bền vững, giảm phát thải và phát triển kinh tế tuần hoàn. Về phía Nhà nước, ông Nguyễn Viết Tượng đề xuất tăng cường ngoại giao ngành hàng, mở rộng thị trường trong nước và nghiên cứu các gói tín dụng xanh hỗ trợ quá trình chuyển đổi.
Mục tiêu cuối cùng là giúp nông, lâm sản Việt Nam từng bước chuyển từ bán nguyên liệu sang bán sản phẩm, từ đáp ứng tiêu chuẩn sang chủ động tham gia xây dựng tiêu chuẩn và từ tham gia chuỗi giá trị sang nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu.
Theo Cổng thông tin điện tử Chính phủ
- Cùng chuyên mục
Phát triển ít nhất 5.000 doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo đến năm 2030
UBND TPHCM vừa ban hành Kế hoạch số 636/KH-UBND về triển khai Chiến lược quốc gia về khởi nghiệp sáng tạo, phát triển hệ thống đổi mới sáng tạo và hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo trên địa bàn Thành phố giai đoạn 2026-2030.
Kinh tế - 16:35 18/11/2026
Công bố công cụ đánh giá chuyển đổi kép, hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh
Công cụ đánh giá mức độ trưởng thành chuyển đổi số gắn với chuyển đổi xanh (TMA) giúp doanh nghiệp nhận diện năng lực hiện tại, xác định những điểm cần cải thiện và xây dựng lộ trình chuyển đổi phù hợp. Đồng thời, dữ liệu thu thập từ công cụ cung cấp thêm cơ sở thực tiễn để cơ quan quản lý xây dựng chính sách hỗ trợ sát hơn với nhu cầu của doanh nghiệp.
Kinh tế - 16:47 17/11/2026
Phát triển thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh gắn với hội nhập quốc tế
Ngày 16/11, tại TPHCM, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) phối hợp với Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TPHCM (VIFC-HCMC) tổ chức Hội nghị tuyên truyền, phổ biến Nghị định số 302/2026/NĐ-CP ngày 1/8/2026 của Chính phủ và Thông tư số 47/2026/TT-BCT ngày 3/9/2026 của Bộ trưởng Bộ Công Thương.
Kinh tế - 21:44 16/11/2026
Thủy sản Việt Nam tại Singapore: Tăng thị phần, hướng tới nâng giá trị xuất khẩu
Thủy sản Việt Nam đang củng cố vị thế trong nhóm nhà cung cấp lớn nhất tại Singapore, với lợi thế về sản lượng và giá cạnh tranh. Tuy nhiên, để duy trì đà tăng trưởng, doanh nghiệp cần chuyển từ mở rộng nguồn cung sang nâng giá trị sản phẩm, đặc biệt ở những mặt hàng đã có thị phần cao.
Kinh tế - 06:32 16/11/2026
Hà Nội chọn lọc dự án FDI theo chất lượng và khả năng lan tỏa
Hà Nội chuyển trọng tâm thu hút FDI sang công nghệ, nghiên cứu và phát triển, chuyển giao tri thức và liên kết doanh nghiệp. Chất lượng dòng vốn được đặt trong yêu cầu nâng cao nội lực, sử dụng hiệu quả nguồn lực và tạo động lực tăng trưởng mới.
Kinh tế - 21:56 14/11/2026
Tăng trưởng 10% năm 2027: Bài toán lớn về vốn và ổn định vĩ mô
Để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế 10% trong năm 2027, Việt Nam cần huy động khoảng 6-6,4 triệu tỷ đồng vốn đầu tư toàn xã hội. Quy mô nguồn lực rất lớn đặt ra yêu cầu vừa mở rộng các kênh huy động vốn, vừa sử dụng hiệu quả từng đồng vốn và duy trì kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô.
Kinh tế - 06:36 13/11/2026
VEFTA mở rộng cơ hội xuất khẩu, doanh nghiệp Việt cần chuẩn bị gì?
Hơn 90% dòng thuế được các nước EFTA xóa bỏ ngay khi Hiệp định VEFTA có hiệu lực, mở thêm cơ hội xuất khẩu cho hàng Việt. Tuy nhiên, để biến ưu đãi thuế quan thành lợi thế cạnh tranh, doanh nghiệp phải đáp ứng quy tắc xuất xứ và những tiêu chuẩn khắt khe.
Kinh tế - 15:31 12/11/2026
Dư nợ vay tăng 75%, chiến lược kinh doanh bất động sản có gì thay đổi?
Trước áp lực dư nợ vay tăng mạnh, KDH đang điều chỉnh chiến lược kinh doanh theo hướng đẩy nhanh tiến độ bán hàng, thay đổi cơ cấu sản phẩm và hướng tới giảm đòn bẩy tài chính. Theo kế hoạch, doanh nghiệp dự kiến thu về 15.132 tỷ đồng trong năm 2027 từ hoạt động kinh doanh và hợp tác liên doanh, liên kết.
Kinh tế - 16:30 10/11/2026
Kinh tế Việt Nam cuối năm 2026: Đầu tư dẫn dắt tăng trưởng, áp lực lạm phát còn lớn
GDP 9 tháng năm 2026 tăng 9,01% so với cùng kỳ, với hoạt động đầu tư tiếp tục đóng vai trò động lực quan trọng. Tuy nhiên, CPI tháng 10 tăng 5,09%, cùng áp lực thanh khoản trong hệ thống ngân hàng, cho thấy bài toán duy trì tăng trưởng cao đi đôi với ổn định kinh tế vĩ mô vẫn còn nhiều thách thức.
Kinh tế - 08:09 09/11/2026
Bảo đảm thẩm quyền đặc thù của Hà Nội trong phát triển kinh tế đêm
Thảo luận về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù phát triển du lịch Việt Nam, các đại biểu Quốc hội Đoàn Hà Nội đề nghị bảo đảm thẩm quyền tự quyết định thí điểm phát triển kinh tế đêm theo Luật Thủ đô năm 2026, đồng thời hoàn thiện cơ chế quản lý, tạo điều kiện khai thác hiệu quả tiềm năng du lịch và thúc đẩy phát triển kinh tế Thủ đô.
Kinh tế - 21:44 08/11/2026
- Tin mới
-
Quy chế tổ chức và hoạt động của Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo quốc gia chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả
-
Quản trị tốt, tín nhiệm cao: Chìa khóa nào giúp doanh nghiệp gia tăng giá trị?
-
Phát triển ít nhất 5.000 doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo đến năm 2030
-
Khởi tố vụ án sản xuất, buôn bán rượu giả tại đặc khu Vân Đồn
-
FLC rà soát 11 dự án tại Quảng Trị, tổng vốn đầu tư hơn 23.400 tỷ đồng
-
Honda SH 150i HRC giá 220 triệu đồng, đắt gấp đôi SH 160i
- Đọc nhiều
-
1
Quản trị tốt, tín nhiệm cao: Chìa khóa nào giúp doanh nghiệp gia tăng giá trị?
-
2
Phát triển ít nhất 5.000 doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo đến năm 2030
-
3
Honda SH 150i HRC giá 220 triệu đồng, đắt gấp đôi SH 160i
-
4
Hà Nội mở rộng kênh phân phối, tăng cường kiểm soát thị trường dịp cuối năm
-
5
Nhà ở xã hội sau 5 năm: Đề xuất không khống chế giá bán lại
-
6
Chứng khoán thế giới đồng loạt giảm, KOSPI mất hơn 2,5%








