Nâng hạng thị trường, chứng khoán Việt Nam đứng trước bài kiểm tra mới

Từ cột mốc nâng hạng đến chuẩn mực mới

Ngày 18/9, tại sự kiện “Viet Nam Becoming: A Celebration, Viet Nam into EM” do Công ty cổ phần Chứng khoán SSI tổ chức, đại diện cơ quan quản lý, các tổ chức tài chính quốc tế và thành viên thị trường cùng nhìn lại hành trình Việt Nam chuẩn bị cho việc chuyển nhóm thị trường.

Phát biểu tại sự kiện, ông Bùi Hoàng Hải, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN), đánh giá việc nâng hạng là cột mốc quan trọng trong quá trình phát triển thị trường vốn và hội nhập tài chính quốc tế của Việt Nam.

Theo ông Hải, kết quả này có được từ sự chỉ đạo, hỗ trợ của Chính phủ, Bộ Tài chính và các cơ quan liên quan, cùng nỗ lực của các sở giao dịch chứng khoán, Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam, công ty chứng khoán, ngân hàng lưu ký, doanh nghiệp niêm yết và nhà đầu tư.

Những năm qua, Việt Nam đã triển khai nhiều cải cách nhằm nâng cao khả năng tiếp cận thị trường và hiện đại hóa hạ tầng. Cơ chế không yêu cầu ký quỹ 100% trước giao dịch đối với nhà đầu tư tổ chức nước ngoài đủ điều kiện đã góp phần tháo gỡ một rào cản đối với dòng vốn ngoại. Cùng với đó, hệ thống công nghệ thông tin mới được đưa vào vận hành, góp phần hiện đại hóa hoạt động giao dịch và thanh toán.

Các cải thiện về công bố thông tin, quy trình thanh toán và phối hợp giữa các định chế thị trường cũng từng bước giúp thị trường chứng khoán Việt Nam trở nên dễ tiếp cận, hiệu quả hơn và tiệm cận thông lệ quốc tế.

Tuy nhiên, theo Phó Chủ tịch UBCKNN, nâng hạng mới chỉ là một bước trong quá trình phát triển liên tục của thị trường vốn.

Thời gian tới, UBCKNN sẽ tiếp tục phối hợp với các cơ quan chức năng và thành viên thị trường để tăng cường tính an toàn, minh bạch và hiệu quả. Một trong những ưu tiên là chuẩn bị triển khai cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP), hoàn thiện công tác thanh toán, quản trị rủi ro và phát triển hạ tầng đáp ứng các sản phẩm, thông lệ mới.

Cùng với hạ tầng, chất lượng quản trị và minh bạch thông tin cũng được đặt ở vị trí quan trọng. Cơ quan quản lý sẽ thúc đẩy các chuẩn mực cao hơn về quản trị công ty, công bố thông tin, công bố thông tin bằng tiếng Anh và quan hệ nhà đầu tư (IR).

Thị trường cũng cần thêm những hàng hóa có chất lượng và quy mô đủ lớn để đáp ứng nhu cầu của các dòng vốn mới. Theo ông Hải, một trong những trọng tâm là phát triển các đợt IPO quy mô lớn, chất lượng cao.

“Chúng tôi không chỉ tìm kiếm dòng vốn, mà còn hướng tới chuyên môn đầu tư của các tổ chức và sự hợp tác lâu dài nhằm đóng góp vào sự phát triển có chất lượng và bền vững của thị trường vốn Việt Nam”, ông Hải nhấn mạnh.

Sau nâng hạng là bài kiểm tra về khả năng hấp thụ vốn

Với các thành viên thị trường, ý nghĩa của việc nâng hạng không chỉ nằm ở một sự thay đổi về phân loại, mà còn ở việc thị trường Việt Nam bước vào một không gian vận hành với những yêu cầu cao hơn.

Ông Nguyễn Đức Thông, Tổng Giám đốc SSI, cho biết đã 8 năm kể từ khi Việt Nam được FTSE Russell đưa vào danh sách theo dõi nâng hạng. Trong quãng thời gian đó, thị trường đã trải qua nhiều thay đổi với sự tham gia và nỗ lực của cơ quan quản lý cùng các thành viên thị trường.

Theo ông Thông, giá trị của hành trình này không chỉ nằm ở việc Việt Nam được gắn “nhãn” thị trường mới nổi, mà quan trọng hơn là thị trường chứng khoán đã tiến lên một chuẩn mực cao hơn, đáp ứng tốt hơn các yêu cầu của nhà đầu tư.

“Làm việc cùng nhau cũng có nghĩa là cùng nhau sải bước”, CEO SSI nói, đồng thời khẳng định SSI sẽ tiếp tục đồng hành cùng các nhà hoạch định chính sách và cộng đồng nhà đầu tư, hướng tới mở rộng quy mô và xây dựng thị trường chứng khoán Việt Nam phát triển bền vững hơn.

Ở góc độ quốc tế, bà Fiona Bassett, Tổng Giám đốc FTSE Russell, đánh giá việc Việt Nam bước vào nhóm thị trường mới nổi thứ cấp trong các bộ chỉ số cổ phiếu toàn cầu của FTSE Russell từ tháng 9/2026 là một thành tựu quan trọng.

Theo bà Bassett, kết quả này phản ánh những tiến triển của Việt Nam trong củng cố thị trường vốn, cải thiện khả năng tiếp cận và tăng cường hội nhập với cộng đồng đầu tư toàn cầu.

“Tôi đánh giá rất cao sự hợp tác của Việt Nam. Việt Nam là một mô hình kiểu mẫu để các thị trường khác có thể tham khảo”, bà Bassett nói.

FTSE Russell sẽ tiếp tục hợp tác với Việt Nam khi thị trường bước sang giai đoạn phát triển tiếp theo.

Từ góc độ vận hành, ông Young Lee, Giám đốc điều hành Morgan Stanley, cho rằng nâng hạng là kết quả của sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, các tổ chức tài chính, thành viên thị trường và nhà đầu tư.

Điều đáng chú ý, theo ông Lee, không chỉ là việc thay đổi quy định mà còn là khả năng đưa các quy định đó vào thực tế. Trong quá trình chuẩn bị, các bên đã trao đổi về những rào cản đối với nhà đầu tư, mô hình giao dịch có và không yêu cầu ký quỹ trước, cũng như khả năng kết nối giữa hệ thống môi giới trong nước với hệ thống môi giới toàn cầu.

Điều này đặt ra một yêu cầu mới cho thị trường chứng khoán Việt Nam: không chỉ mở cửa để đón dòng vốn, mà phải đủ năng lực vận hành để dòng vốn có thể đi vào, được giao dịch, thanh toán và quản trị rủi ro một cách hiệu quả.

Nói cách khác, sau nâng hạng, câu chuyện không còn dừng ở việc “có thêm bao nhiêu vốn”, mà còn là “thị trường có thể hấp thụ dòng vốn đó như thế nào”.

Một thị trường muốn tận dụng hiệu quả cơ hội từ dòng vốn quốc tế cần có quy mô đủ lớn, hàng hóa đủ chất lượng, hạ tầng đủ hiện đại, thông tin đủ minh bạch và cơ chế vận hành đủ an toàn.

Nâng hạng vì thế mở rộng cánh cửa kết nối với thị trường vốn quốc tế. Còn lượng vốn thực tế đi qua cánh cửa đó và đóng góp như thế nào cho nền kinh tế sẽ phụ thuộc vào năng lực phát triển của chính thị trường chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn tiếp theo.

Doanh nghiệp bắt đầu đón dòng vốn bằng những quyết định cụ thể

Từ góc độ doanh nghiệp, tác động của việc nâng hạng không chỉ nằm ở khả năng thu hút thêm dòng vốn, mà còn thúc đẩy những quyết định cụ thể nhằm nâng cao tính minh bạch, thanh khoản và giá trị của doanh nghiệp trên thị trường.

Tại sự kiện, ông Michael Hưng Nguyễn, Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Masan, cho biết việc nâng hạng không làm thay đổi những công việc cốt lõi doanh nghiệp vẫn thực hiện như công bố thông tin hay tương tác với nhà đầu tư. Tuy nhiên, kỳ vọng dòng tiền và sự chú ý của nhà đầu tư quốc tế dành cho Việt Nam gia tăng đang thúc đẩy doanh nghiệp đẩy nhanh một số quyết định chiến lược.

Một trong những kế hoạch được nhắc tới là đưa Masan Consumer từ UPCoM sang HoSE. Với Masan High-Tech Materials, doanh nghiệp cũng đặt lại bài toán niêm yết nhằm "giải phóng giá trị thực của tài sản".

Đáng chú ý, Masan đang nhìn nhận lại vai trò của mảng khoáng sản thiết yếu trong chiến lược dài hạn. Từ một mảng kinh doanh từng đối mặt với nhiều thách thức, Masan High-Tech Materials đang được kỳ vọng trở thành một tài sản có khả năng tạo giá trị lớn hơn, trong bối cảnh khoáng sản thiết yếu ngày càng giữ vai trò quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Theo chia sẻ của lãnh đạo Masan, mảng vonfram và khoáng sản thiết yếu dự kiến đạt khoảng 1,4 tỷ USD doanh thu trong năm nay, với gần 98% đến từ xuất khẩu. Trong 10 năm tới, tập đoàn kỳ vọng mảng kinh doanh này có thể mang về bình quân khoảng 500 triệu USD cổ tức mỗi năm cho công ty mẹ.

Câu chuyện của Masan cho thấy, với doanh nghiệp, nâng hạng không chỉ là kỳ vọng về dòng vốn mới, mà còn là động lực để rà soát cấu trúc, đưa tài sản và doanh nghiệp đến gần hơn với thị trường vốn, đồng thời chuẩn bị cho một giai đoạn cạnh tranh và hội nhập sâu hơn.

Theo Cổng thông tin điện tử Chính phủ