Thương mại điện tử tăng tốc, dữ liệu trở thành “hạ tầng” của chuyển đổi số

Mỗi đơn hàng tạo thêm một mắt xích số

Theo các chuyên gia, giá trị của thương mại điện tử không chỉ nằm ở doanh thu bán hàng trực tuyến mà còn ở khả năng số hóa toàn bộ quá trình giao dịch. Từ tìm kiếm sản phẩm, đặt hàng, thanh toán, xuất hóa đơn đến vận chuyển và đối soát, mỗi công đoạn đều có thể được thực hiện trên môi trường số.

Theo báo cáo của Cục Thống kê (Bộ Tài chính), bán lẻ hàng hóa hiện chiếm 75,4% tổng quy mô thị trường trong nước. Đây là dư địa lớn để thương mại điện tử tiếp tục mở rộng và trở thành động lực thúc đẩy chuyển đổi số trong hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Kế hoạch tổng thể phát triển thương mại điện tử quốc gia giai đoạn 2026-2030 đặt mục tiêu đến năm 2030, doanh số bán lẻ thương mại điện tử tương đương 20% tổng mức bán lẻ hàng hóa quốc gia. Đồng thời, 80% giao dịch thương mại điện tử được thanh toán không dùng tiền mặt và 100% giao dịch trên các nền tảng thương mại điện tử có hóa đơn điện tử.

Những mục tiêu này cho thấy thương mại điện tử đang được đặt trong một hệ sinh thái rộng hơn bán hàng trực tuyến. Khi thanh toán, hóa đơn và giao nhận cùng được số hóa, dữ liệu từ giao dịch có thể phục vụ quản lý thuế, kiểm soát thị trường, thống kê và tối ưu chuỗi cung ứng.

Tại Hà Nội, thương mại điện tử đã được đưa vào bộ chỉ số đánh giá hiệu quả chuyển đổi số. Năm 2025, thành phố đạt 74,7 điểm Chỉ số thương mại điện tử; 100% hồ sơ đăng ký kinh doanh được thực hiện trực tuyến, hơn 99% doanh nghiệp sử dụng hóa đơn điện tử và nộp thuế điện tử.

Đồng bộ dữ liệu để giảm chi phí

Khi thương mại điện tử phát triển, yêu cầu đặt ra không chỉ là số hóa từng công đoạn mà còn phải kết nối dữ liệu giữa các hệ thống. Theo các chuyên gia, đây là điều kiện quan trọng để giảm chi phí và hạn chế việc doanh nghiệp phải cập nhật cùng một thông tin nhiều lần.

Chẳng hạn, khi địa chỉ hành chính thay đổi, thông tin liên quan đến đăng ký kinh doanh, thuế, logistics và các nền tảng thương mại điện tử cũng cần được cập nhật thống nhất. Nếu dữ liệu không được liên thông, doanh nghiệp có thể phải thực hiện nhiều thủ tục riêng lẻ, làm tăng thời gian và chi phí vận hành.

Một nền tảng dữ liệu dùng chung có thể giúp giải quyết vấn đề này. Doanh nghiệp chỉ cần cập nhật thông tin một lần, sau đó dữ liệu được chia sẻ tới các hệ thống liên quan. Cách làm này không chỉ giảm chi phí mà còn hạn chế sai lệch thông tin trong quá trình giao dịch và quản lý.

Với người dân, những thay đổi trên được cảm nhận qua các thao tác ngày càng quen thuộc: mua hàng bằng điện thoại, thanh toán không tiền mặt, nhận hóa đơn điện tử và theo dõi đơn hàng trực tuyến. Với doanh nghiệp, đó là quá trình chuyển từ bán hàng đơn thuần sang vận hành dựa trên dữ liệu.

Theo các chuyên gia, thương mại điện tử trong những năm gần đây chiếm khoảng một nửa giá trị của nền kinh tế số Việt Nam theo các thống kê được Google, Temasek và Bain & Company công bố. Vì vậy, sự phát triển của lĩnh vực này có thể kéo theo nhiều ngành cùng chuyển đổi.

Từ một giao dịch nhỏ, nhiều dữ liệu và dịch vụ được kích hoạt. Khi các mắt xích này được kết nối, thương mại điện tử không chỉ mở rộng thị trường cho doanh nghiệp mà còn trở thành một thước đo cụ thể về mức độ số hóa của nền kinh tế.

Minh Thành (t/h)