NHNN đề xuất đổi cách quản lý dự trữ ngoại hối gần 88 tỷ USD

Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đang triển khai lấy ý kiến đối với dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số nội dung của Nghị định 50/2014/NĐ-CP về quản lý dự trữ ngoại hối nhà nước nhằm cập nhật khuôn khổ điều hành phù hợp với bối cảnh kinh tế và tài chính hiện nay.

Theo số liệu do NHNN công bố, đến ngày 18/6/2026, quy mô dự trữ ngoại hối nhà nước đạt gần 87,6 tỷ USD. Đây là một trong những nguồn lực tài chính quan trọng phục vụ ổn định thị trường ngoại hối, điều hành tỷ giá và hỗ trợ ổn định kinh tế vĩ mô.

Cơ quan quản lý cho biết sau hơn một thập kỷ thực hiện, Nghị định 50 đã tạo nền tảng pháp lý cho hoạt động quản lý dự trữ ngoại hối, đồng thời góp phần chuẩn hóa các nghiệp vụ theo hướng tiệm cận thông lệ quốc tế. Tuy nhiên, quá trình triển khai cũng xuất hiện một số điểm chưa còn phù hợp khi điều kiện thị trường và môi trường tài chính đã thay đổi đáng kể so với thời điểm ban hành năm 2014.

Dữ liệu của NHNN cho thấy quy mô dự trữ ngoại hối của Việt Nam đã tăng mạnh trong nhiều năm, từ mức 34,3 tỷ USD cuối năm 2014 lên đỉnh hơn 111,8 tỷ USD vào tháng 1/2022. Tuy vậy, sau giai đoạn đạt mức cao nhất, dự trữ ngoại hối giảm do biến động của thị trường tài chính quốc tế và áp lực lên tỷ giá. Đến cuối năm 2022, quy mô còn 86,7 tỷ USD trước khi tăng trở lại lên gần 87,6 tỷ USD vào giữa tháng 6/2026.

Theo đánh giá của NHNN, từ năm 2022 đến nay, việc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ duy trì lãi suất ở mức cao kéo dài cùng các yếu tố như căng thẳng địa chính trị, gián đoạn chuỗi cung ứng, biến động giá năng lượng và thay đổi trong chính sách thương mại toàn cầu đã tạo ra nhiều áp lực đối với thị trường ngoại hối.

Trong bối cảnh đó, dự trữ ngoại hối tiếp tục được xem là công cụ quan trọng giúp ổn định tỷ giá, hỗ trợ kiểm soát lạm phát và củng cố nền tảng ổn định kinh tế vĩ mô.

Một trong những nội dung được chú ý trong dự thảo lần này là đề xuất điều chỉnh nguyên tắc đánh giá hiệu quả đầu tư dự trữ ngoại hối nhà nước.

Theo quy định hiện hành, hoạt động đầu tư phải bảo đảm tổng thu nhập lớn hơn tổng chi phí. Tuy nhiên, NHNN cho rằng cách tiếp cận này chưa phù hợp với tài sản dự trữ dưới dạng vàng.

Theo giải trình của cơ quan quản lý, việc nắm giữ vàng không tạo ra thu nhập định kỳ như trái phiếu hoặc tiền gửi. Giá trị của vàng chủ yếu đến từ việc đánh giá lại tài sản hoặc hoạt động chuyển nhượng khi cần thiết.

Do đó, mục tiêu nắm giữ vàng của ngân hàng trung ương thường hướng đến đa dạng hóa danh mục dự trữ, tăng khả năng phòng ngừa rủi ro, hỗ trợ ổn định tiền tệ và củng cố năng lực tài chính quốc gia thay vì tối đa hóa lợi nhuận. Trên cơ sở đó, NHNN đề xuất loại trừ các khoản thu và chi liên quan đến đầu tư vàng khi xác định nguyên tắc sinh lời của dự trữ ngoại hối.

Dự thảo cũng đề xuất bổ sung công cụ quyền chọn ngoại tệ và vàng vào nhóm biện pháp can thiệp thị trường trong nước. Theo NHNN, việc mở rộng công cụ sẽ giúp tăng tính linh hoạt trong điều hành và nâng cao khả năng ứng phó khi thị trường xuất hiện biến động lớn.

Một thay đổi khác là đề xuất bỏ quy định xây dựng cơ chế can thiệp thị trường theo từng thời kỳ. Thay vào đó, Thống đốc NHNN sẽ quyết định phương án can thiệp dựa trên mục tiêu chính sách tiền tệ, diễn biến của thị trường ngoại tệ, thị trường vàng cũng như thanh khoản tiền đồng.

Liên quan đến nguồn hình thành dự trữ ngoại hối, dự thảo bổ sung Quyền rút vốn đặc biệt (SDR) của Quỹ Tiền tệ Quốc tế vào nhóm nguồn hình thành dự trữ ngoại hối nhà nước, đồng thời làm rõ cơ chế hạch toán và quản lý phù hợp với thông lệ quốc tế.

Bên cạnh đó, nhiều quy định về phối hợp giữa ngân sách nhà nước và dự trữ ngoại hối cũng được điều chỉnh. Theo đề xuất, Bộ Tài chính tiếp tục gửi toàn bộ ngoại tệ của Kho bạc Nhà nước tại NHNN, ngoại trừ một số trường hợp đặc thù.

Sau khi được phê duyệt hạn mức ngoại tệ giữ lại phục vụ chi ngân sách, phần còn lại sẽ được bán cho NHNN để bổ sung dự trữ ngoại hối chính thức. Dự thảo đồng thời bổ sung cơ chế xử lý trong trường hợp ngân sách thiếu hụt ngoại tệ nhằm tăng cường phối hợp quản lý nguồn lực quốc gia.

Theo NHNN, mục tiêu của đợt sửa đổi lần này là hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, tăng tính chủ động trong điều hành và nâng cao khả năng bảo đảm ổn định thị trường tiền tệ, ngoại hối cũng như an toàn tài chính quốc gia trong giai đoạn mới.

VT (t/h)