Đồng Tháp: Tăng trách nhiệm của sàn trong chống hàng giả

Sở Công Thương tỉnh Đồng Tháp kiến nghị hoàn thiện cơ chế xác thực người bán, tăng trách nhiệm của các nền tảng thương mại điện tử trong việc lưu giữ và cung cấp dữ liệu phục vụ xác minh.

Hàng giả đi qua nhiều khâu giao nhận

Trên đơn giao hàng, tên và địa chỉ người nhận được ghi rõ, còn thông tin người gửi nhiều khi chỉ ghi chung chung, đây là một trong những trở ngại khi xác minh nguồn hàng bán qua mạng. Một số người bán dùng tài khoản ảo để rao hàng giả mạo nhãn hiệu dưới danh nghĩa “giờ vàng”, “trợ giá” hoặc các chương trình khuyến mại. Cách quảng cáo này khiến người mua dễ tin rằng mức giá thấp đến từ ưu đãi, nhất là khi họ ít kiểm tra thông tin người bán, nguồn gốc và chất lượng sản phẩm.

Lực lượng quản lý thị trường đã phát hiện vi phạm ở nhiều nhóm hàng, từ thời trang mang nhãn hiệu nổi tiếng của nước ngoài, trang sức, phụ tùng xe máy và phụ kiện điện thoại đến thực phẩm, phân bón và thức ăn chăn nuôi. Theo Sở Công Thương tỉnh Đồng Tháp, phần lớn số hàng thuộc các nhóm được phát hiện, xử lý được sản xuất ở các tỉnh, thành phố khác rồi đưa về Đồng Tháp tiêu thụ. Hàng giả và hàng kém chất lượng gây cạnh tranh không lành mạnh, ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp và làm suy giảm niềm tin của người mua, trong đó có niềm tin đối với sản phẩm mang thương hiệu Việt.

Khi người bán đổi tên hoặc sử dụng nhiều tài khoản, lực lượng chức năng cần thông tin từ nền tảng để xác định ai đứng sau gian hàng và người đó có tái phạm hay không. Một số tài khoản bán hàng có thể hoạt động từ nước ngoài. Việc xác minh nơi xuất hàng còn phải thực hiện qua nhiều địa bàn, nhất là khi hàng qua nhiều trung gian và thiếu hóa đơn, chứng từ hoặc thông tin lô hàng.

Hàng vi phạm bị tiêu hủy trị giá trên 1 tỷ đồng

Trong 10 tháng, tổng trị giá hàng vi phạm gần 1,2 tỷ đồng, trong đó hàng bị tiêu hủy trị giá trên 1 tỷ đồng.

Tại phường Đạo Thạnh, Đội Quản lý thị trường số 6 kiểm tra một doanh nghiệp kinh doanh trang sức ngày 24/1. Qua xác minh, lực lượng chức năng xác định 13 sản phẩm trang sức kim loại giả mạo nhãn hiệu Chanel, trị giá trên 81 triệu đồng. Doanh nghiệp bị phạt 140 triệu đồng và buộc tiêu hủy toàn bộ tang vật.

Ngày 14/5, Đội Quản lý thị trường số 7 phát hiện một vụ kinh doanh phân bón giả về giá trị sử dụng, công dụng, với tang vật trị giá gần 40 triệu đồng. Sau khi cơ quan điều tra xác định vụ việc không đủ yếu tố để khởi tố hình sự và chuyển trả hồ sơ, Giám đốc Sở Công Thương quyết định xử phạt 240 triệu đồng, buộc tiêu hủy toàn bộ tang vật. Theo Sở, để xác định trách nhiệm của cơ sở sản xuất trong các vụ hàng giả về công dụng, lực lượng chức năng cần hồ sơ phân phối, mẫu lưu, thông tin lô hàng và điều kiện bảo quản.

Tại Sa Đéc, sau khi tiếp nhận đơn yêu cầu xử lý vi phạm sở hữu công nghiệp ngày 12/5, Đội Quản lý thị trường số 10 phối hợp với công an phường kiểm tra đột xuất một doanh nghiệp ngày 19/5. Cơ quan chức năng phát hiện doanh nghiệp đã sản xuất 1.599 thùng bột giặt nhãn hiệu Tiger có gắn dấu hiệu Downy trên nhãn, với tổng trị giá tang vật 207,76 triệu đồng.

Ngày 23/6, hồ sơ được chuyển sang Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Đồng Tháp để làm rõ dấu hiệu xâm phạm quyền đối với nhãn hiệu. Riêng vi phạm về ghi nhãn hàng hóa, gồm thiếu ngày sản xuất và ghi sai tên, địa chỉ của tổ chức chịu trách nhiệm về hàng hóa, doanh nghiệp bị phạt 27,5 triệu đồng theo quyết định ngày 30/6 và buộc nộp lại 120,4 triệu đồng, tương đương trị giá số hàng đã tiêu thụ trái quy định.

Mẫu đối chứng và phản ánh từ người mua

Khi tiếp nhận đơn yêu cầu xử lý xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, cơ quan có thẩm quyền xem xét hồ sơ, hướng dẫn bổ sung chứng cứ và xác minh thông tin trước khi kiểm tra, xử lý. Với hàng hóa, tem nhãn hoặc bao bì mang nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý giả mạo, cũng như các vi phạm liên quan đến một số nhóm hàng như thực phẩm, dược phẩm, mỹ phẩm, thức ăn chăn nuôi, phân bón, thuốc thú y và thuốc bảo vệ thực vật, lực lượng chức năng có thể chủ động kiểm tra theo thẩm quyền dù chưa có đơn yêu cầu.

Mẫu đối chứng và tài liệu nhận diện sản phẩm chính hãng do chủ sở hữu cung cấp giúp lực lượng kiểm tra xác minh dấu hiệu giả mạo và rút ngắn thời gian giám định.

Sở Công Thương tỉnh Đồng Tháp đã tổ chức hội nghị hướng dẫn phân biệt hàng thật, hàng giả cho lực lượng chức năng và yêu cầu tăng tập huấn kỹ năng thu thập chứng cứ, xử lý vi phạm trên mạng. Ngành công thương đã tổ chức ký cam kết trên 200 lượt, in 5.000 tờ gấp phổ biến quy định về sở hữu trí tuệ và phối hợp thực hiện phóng sự truyền hình về chống hàng giả. Sở cũng yêu cầu công bố rộng rãi đường dây nóng 24/7 để tiếp nhận phản ánh về hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, buôn lậu và gian lận thương mại.

Nối dữ liệu từ sàn với hồ sơ nguồn hàng

Ngày 27/2/2026, Sở Công Thương ban hành Kế hoạch số 999/KH-SCT về phát triển thương mại điện tử và chỉ đạo Chi cục Quản lý thị trường xây dựng kế hoạch riêng để tăng theo dõi hoạt động bán hàng trực tuyến, xử lý hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ và hàng không rõ nguồn gốc.

Theo Sở, quy chế ban hành kèm Quyết định số 154/2025/QĐ-UBND ngày 18/12/2025 đã phân định trách nhiệm giữa các sở, ngành và chính quyền xã, phường, cơ bản đáp ứng yêu cầu phối hợp. Ngày 11/8/2026, Chi cục Quản lý thị trường Đồng Tháp và Chi cục Hải quan khu vực XX ký quy chế phối hợp, trong đó có trao đổi thông tin để phòng ngừa và xử lý vi phạm.

Cùng với kiến nghị xác thực người bán và tăng trách nhiệm cung cấp thông tin của nền tảng, Sở Công Thương đề xuất kết nối dữ liệu truy xuất nguồn gốc hàng hóa. Sở cũng kiến nghị Bộ Khoa học và Công nghệ cập nhật, hoàn thiện và tăng khả năng kết nối cơ sở dữ liệu sở hữu trí tuệ để phục vụ tra cứu, xác minh. Về pháp luật, Sở đề nghị cơ quan trung ương nghiên cứu bổ sung khái niệm “hàng giả” vào Bộ luật Hình sự hoặc các luật chuyên ngành như Luật Thương mại, Luật An toàn thực phẩm.

Thời gian tới, Sở Công Thương sẽ thu thập, phân tích thông tin để tập trung kiểm tra các nhóm hàng, địa bàn và cơ sở có nguy cơ vi phạm, đồng thời tăng kiểm soát thương mại điện tử và hoạt động kinh doanh đa cấp. Việc trao đổi thông tin với cơ quan thuế, hải quan, công an, bộ đội biên phòng và chính quyền địa phương sẽ tập trung vào xác minh nguồn hàng, đầu mối phân phối và cơ sở sản xuất. Khi dữ liệu người bán được đối chiếu với chứng từ lô hàng và hồ sơ phân phối, lực lượng chức năng có thêm căn cứ để lần từ nơi tiêu thụ về nguồn cung và phát hiện vi phạm sớm hơn.

Lê Thanh - Hoàng Giang