Từ 1/7/2026: Muốn tự thiết kế nhà phải đáp ứng 4 điều kiện

Điều kiện tự thiết kế nhà ở riêng lẻ bị siết chặt

Chính phủ đã ban hành Nghị định 217/2026/NĐ-CP ngày 19/6/2026 quy định chi tiết một số điều của Luật Xây dựng về quản lý hoạt động xây dựng. Nghị định có hiệu lực từ ngày 1/7/2026 và thay thế các quy định trước đây về quản lý hoạt động xây dựng.

Một trong những nội dung được người dân đặc biệt quan tâm là quy định về việc tự thiết kế nhà ở riêng lẻ.

Theo quy định mới, chủ sở hữu nhà ở riêng lẻ chỉ được tự thiết kế công trình khi đáp ứng đồng thời 4 điều kiện gồm:

Công trình dưới 3 tầng;

Không có tầng hầm;

Tổng diện tích sàn xây dựng dưới 250m²;

Chiều cao công trình dưới 12m.

So với quy định hiện hành, đây được xem là bước siết chặt đáng kể nhằm nâng cao chất lượng thiết kế, bảo đảm an toàn kết cấu công trình và hạn chế các rủi ro trong quá trình xây dựng.

Đối với nhà ở riêng lẻ dưới 7 tầng hoặc có 1 tầng hầm nhưng không thuộc nhóm được tự thiết kế nêu trên, việc thiết kế bắt buộc phải do tổ chức hoặc cá nhân có chuyên môn, kinh nghiệm theo quy định của pháp luật thực hiện.

Đặc biệt, các công trình nhà ở riêng lẻ từ 7 tầng trở lên hoặc có từ 2 tầng hầm trở lên phải được thiết kế bởi đơn vị đủ điều kiện năng lực; hồ sơ thiết kế phải tuân thủ đầy đủ các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật về phòng cháy, chữa cháy theo quy định hiện hành.

Chủ nhà phải treo biển công trình và chịu trách nhiệm an toàn thi công

Nghị định mới cũng bổ sung nhiều trách nhiệm đối với chủ sở hữu nhà ở trong quá trình thi công xây dựng.

Theo đó, chủ nhà phải lắp đặt biển báo công trình tại cổng ra vào công trường xây dựng. Biển báo phải được đặt ở vị trí dễ quan sát, thể hiện rõ tên chủ đầu tư, địa chỉ liên hệ, số điện thoại và các thông tin bắt buộc khác theo quy định.

Bên cạnh đó, chủ sở hữu nhà ở có trách nhiệm tổ chức thi công, giám sát thi công xây dựng và chịu trách nhiệm về an toàn lao động, an toàn đối với công trình lân cận cũng như bảo vệ môi trường trong suốt quá trình thi công.

Nghị định cũng khuyến khích chủ nhà lập, quản lý và lưu trữ hồ sơ công trình nhằm phục vụ công tác quản lý, kiểm tra và bảo trì sau này.

Cấp xã được trao quyền cấp giấy phép xây dựng nhà ở riêng lẻ

Một điểm mới đáng chú ý khác là việc phân cấp mạnh thẩm quyền cấp giấy phép xây dựng.

Theo quy định, từ ngày 1/7/2026, UBND cấp xã sẽ trực tiếp cấp giấy phép xây dựng đối với công trình cấp III, cấp IV và nhà ở riêng lẻ của hộ gia đình, cá nhân trên địa bàn quản lý, ngoại trừ các công trình nằm trong khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao hoặc khu kinh tế.

Đối với các công trình nằm trong khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao và khu kinh tế, Ban Quản lý các khu này sẽ thực hiện việc cấp giấy phép xây dựng theo phạm vi được giao quản lý.

Trong khi đó, Sở Xây dựng sẽ cấp phép đối với các công trình còn lại trên địa bàn tỉnh.

Nghị định cũng quy định rõ nguyên tắc xác định thẩm quyền trong các trường hợp điều chỉnh thiết kế, gia hạn, cấp lại hoặc thu hồi giấy phép xây dựng; đồng thời giao Chủ tịch UBND cấp tỉnh quyền trực tiếp thu hồi giấy phép xây dựng nếu cơ quan cấp phép không thực hiện việc thu hồi đối với giấy phép được cấp sai quy định.

Với hàng loạt quy định mới, Nghị định 217/2026/NĐ-CP được kỳ vọng sẽ nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực xây dựng, tăng cường kiểm soát chất lượng công trình dân dụng và hạn chế tình trạng xây dựng không bảo đảm tiêu chuẩn kỹ thuật trong thời gian tới.

Phương Thảo (t/h)